ჩვენ - ქართველები, We - georgians, Мы - грузины, Wir - georgier

აღსდგეს!

2010-05-07T10:12:00.000+02:00

ისეთი რაღაცეები ხდება რო ჩემი ბლოგი უნდა გავაცოცხლო! :)

2008-08-21T14:38:00.000+02:00

2008-03-22T11:32:00.006+01:00

About the BarCamp format

BarCamp is a new and innovative way to organize and run events, particularly on topics related to new media and the Internet (however, the BarCamp format is now beginning to spread beyond the tech topics, with BarCamps dedicated to such topics as social innovation, public finance, local governance, etc springing up all over the world).
Peer-learning lies at the heart of the BarCamp philosophy: all presentations are given by participants themselves, with no formally invited guest speakers and the formality of traditional conference (tellingly, the schedule of the event is being “produced” by participants of the conference and gets formed only after the conference opens, as participants add the presentations they want to hold on a white board). Furthermore, BarCamps are traditionally produced by volunteers using the philosophy of “peer production”, where a core group of organizers coordinates the volunteer efforts of dozens andoften hundreds of volunteers.
In a fast-changing field like new media, BarCamp offers the most suitable format to get a broad picture of all the recent developments. The unique feature of a BarCamp are 4-5 simultaneous presentations given by participants, which ensures a diversity of presentations and also gives the audience “vote with their feet” and freely move between the rooms.

BarCamps in the former USSR

The first ever BarCamp in the former Soviet Union was organized in Kyiv in October 2007. It brought together about 300 people from Ukraine, Belarus, Kazakhstan, Latvia, Russia, Kyrgyzstan, Poland, and other countries from the region and featured around 45 presentations.
The Kyiv event was instrumental in seeding the BarCamp movement in other countries of the former Soviet Union, with delegates from Latvia and Russia announcing international BarCamps in their own countries.
BarCamp Baltics took place in February 2008 and brought together about 500 people from an even greater array of countries (delegates from Azerbaijan, Moldova, and all the Baltic states were present, in addition to delegates from USA, UK, Germany, the Netherlands, Sweden, Finland, etc).
BarCamp Baltics was even more successful in seeding the next wave of BarCamps: five more
international BarCamps were announced during the event in Riga (in Lithuania, Kyrgyzstan,
Azerbaijan, and two in Ukraine). Furthermore, the Riga event was instrumental in generating several local BarCamp initiatives; two local small-scale BarCamps have already been held in Riga since early February and there is a big BarCamp for the local NGOs scheduled for late April.

BarCamp Caucasus

The event will take place June7-8 in Tbilisi and will bring together bloggers, new media professionals and any other groups interested in using technology and the Internet in their work. The event will have an international focus, with participants coming from all over the former ex-USSR and beyond, with a particular stress on participants from the Southern and Norther Caucasus. Tentatively, around 350 are expected to attend the event (roughly a third will be locals from Georgia, another third from other countries of the Southern and Norther Caucasus, and the final third from the rest of the ex-USSR). Just like with the two previous BarCamps, significant travel funding would be provided to ensure that the maximum number of participants could attend. Potential partnerships with universities and hotels would be explored to select the ideal venue for the event.
The organizers of the two BarCamps in Riga and Kyiv would assist a local “production” team in
preparing the event. There is a preliminary agreement with PrivatBank (a Ukrainian bank that cofunded the event in Riga) about providing some significant funding for the event in Tbilisi. Other commercial and non-commercial funders would be approached in the next few weeks. There are several potential candidates for the role of “local producers” at the moment (some of them are prominent Georgian bloggers); the final decision would be taken by mid-March.

Objectives of BarCamp Caucasus:

I. “Seed” the BarCamp culture in the Caucasus, preparing grounds for the local (and smaller
BarCamps) in both Northern and Southern Caucasus
II. Facilitate cross-border knowledge-sharing and peer-learning about the complex field of new media, putting bloggers and other new media professionals in touch with each other.
III. Introduce traditional media and NGOs from the region to new media and also help them establish contacts with bloggers

The two previous BarCamps in Kyiv and Riga have been rather successful and gave birth to several local initiatives. Thus, the culture of regular mini-BarCamps appeared in Moscow, Kyiv and Riga; the organizers of the BarCamp Baltics have also formed an NGO and are working on promoting new media and the BarCamp format around the ex-Soviet regime full-time. Thus, it's expected that similar regional initiatives would quickly follow after BarCamp Caucasus.

2007-11-06T13:33:00.000+01:00

კონკურენცია როგორც აღმოჩენის პროცედურა•

თარგმანი: დავით ხანთაძე

I

ადვილი არ იქნებოდა ეკონომისტების დაცვა შენიშვნისაგან, რომ ისინი უკანასკნელი 40 თუ 50 წლის განმავლობაში კონკურენციას ისეთი პირობების არსებობის დაშვებით იკვლევდნენ, რომლებიც, მათი სინამდვილეში არსებობის შემთხვევაში, კონკურენციას სრულიად უინტერესოს და უფუნქციოს გახდიდნენ. ვინმემ მართლა რომ იცოდეს ყველაფერი ის, რასაც ეკონომიკის თეორია „მონაცემებს“ უწოდებს, მაშინ კონკურენცია ნამდვილად უკიდურესად არაეფექტური მეთოდი იქნებოდა ამ ფაქტების გასათვალისწინებლად. ამიტომაც არაა გასაკვირი, რომ ზოგიერთმა ავტორმა აქედან გამომდინარე დაასკვნა, რომ ჩვენ ან სრულიად შეგვიძლია ბაზრის ინსტიტუტზე უარის თქმა, ან უკიდურეს შემთხვევაში მისი შედეგები სოციალური პროდუქტის მისაღებად გადადგმულ პირველ ნაბიჯად უნდა მივიჩნიოთ, რისი მანიპულაცია, შესწორება ან გადანაწილება ჩვენ ნებას ექვემდებარება. სხვები კი, რომლებმაც როგორც ჩანს კონკურენციის შესახებ საკუთარი წარმოდგენა თანამედროვე სახელმძღვანელოების მეშვეობით შეიქმნეს, მიიჩნევენ, რომ ეს კონკურენცია საერთოდაც არ არსებობს.
ამასთან დაკავშირებით სასარგებლო იქნება თუ გავიხსენებთ, რომ ყველა იმ შემთხვევაში, როცა ჩვენ კონკურენციას ვიყენებთ, ეს მხოლოდ იმით შეიძლება გავამართლოთ, რომ ჩვენ არ ვფლობთ ინფორმაციას მნიშვნელოვან გარემოებებთან დაკავშირებით, რომლებიც კონკურენციაში მონაწილეთა ქმედებებს განსაზღვრავენ. სპორტში თუ გამოცდებისას, სახელმწიფო დაკვეთების გაცემისას, ლექსების დაჯილდოვებისას და რაც ასევე მნიშვნელოვანია, მეცნიერების შემთხვევაში, ცალსახაა რომ აბსურდი იქნებოდა კონკურენციის მეთოდის გამოყენება, წინასწარ რომ ვიცოდეთ გამარჯვებული. ამიტომ მსურს, როგორც მივუთითე მოხსენების სათაურში, კონკურენცია ისეთი ფაქტების აღმოჩენის მეთოდად მივიჩნიო, რომლებიც მისი არარსებობის შემთხვევაში ან უცნობი დარჩებოდნენ, ანდა არ მოხდებოდა მათი გამოყენება.•
ის, რომ კონკურენციის შემთვევაში სწორედ ასეთი სახის აღმოჩენის პროცედურასთან გვაქვს საქმე, თავიდან შეიძლება იმდენად თავისთავად ფაქტად გვეჩვენებოდეს, რომლის აღნიშვნაც კი ზედმეტია. თუმცა ამ ფაქტის ცალსახა კონსტატაციიდან უშუალოდ ისეთი დასკვნები გამომდინარეობს, რაც არც თუ ისე თავისთავადია. პირველი იმაში მდგომარეობს, რომ კონკურენცია მხოლოდ იმიტომ და იმდენად არის მნიშვნელოვანი, რამდენადაც მისი შედეგები წინასწარ უცნობია და მთლიანობაში განსხვავდება იმისაგან, რის მიღწევასაც ვინმე დაისახავდა მიზნად, ასევე იმიტომ, რომ მისი მოქმედების დადებითი შედეგები იმაში უნდა გამოჩნდეს, რომ იგი გარკვეული განზრახვების ჩაშლას და გარკვეული მოლოდინების გაცრუებას იწვევს.
მეორე დასკვნა, რომელიც პირველთან მჭიდრო კავშირშია, მეთოდოლოგიური ხასიათისაა. იგი განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან იგი იმ მთავარ მიზეზზე მიუთითებს, რომლის გამოც უკანასკნელი 20 თუ 30 წლის განმავლობაში მიკრო-თეორიამ, ეკონომიკის მიკრო სტრუქტურის იმ ანალიზმა, რომელსაც შეუძლია მხოლოდ კონკურენციის მნიშვნელობა გაგვაგებინოს, დაკარგა რეპუტაცია და როგორც ჩანს სწორედ ამის შედეგი უნდა იყოს, რომ მრავალ ვითომ ეკონომისტს იგი საერთოდ აღარც კი ესმის. ამიტომ მსურს დასაწყისში ორიოდე სიტყვით ავღნიშნო კონკურენციის ნებისმიერი თეორიის ის განსაკუთრებული მეთოდოლოგიური თვისება, რომელიც მისგან გამომდინარე დასკვნებს საეჭვოდ ხდის ყოველი მათგანისთვის, ვინც ჩვეულებისამებრ განსკუთრებით მარტივი კრიტერიუმის გამოყენებით წყვეტს, თუ რისი აღიარება შეუძლია მას მეცნიერულად მისაღებად და რისი არა.
კერძოდ იმ მიზეზიდან, რომლის გამოც არის მხოლოდ კონკურენციის გამოყენება გამართლებული, აუცილებლად გამომდინარეობს, რომ კონკურენციის თეორიის მართებულობა იმ შემთხვევებისათვის, რომლისთვისაც არის იგი საინტერესო, ვერასოდეს ვერ შემოწმდება ემპირიულად. ღა თქმა უნდა შესაძლებელია, გადავამოწმოთ თეორია ჩვენს მიერ კონსტრუირებული ლოგიკური მოდელების მეშვეობით; და პრინციპში შეიძლება წარმოვიდგინოთ, რომ ჩვენ მას ექსპერიმენტულად გადავამოწმებთ ხელოვნურად შექმნილი სიტუაციების მეშვეობით, სადაც ყველა ის ფაქტი, რომელიც უნდა წარმოაჩინოს კონკურენციამ, დამკვირვებლისათვის წინასწარ იქნებოდა ცნობილი. მაგრამ ასეთ შემთხვევაში ექსპერიმენტის შედეგი ცოტათი თუ იქნებოდა საინტერესო და მისი განხორციელება ალბათ არ გაამართლებდა გაღებულ ხარჯებს. მაგრამ მაშინ როცა ის ფაქტები, რომლის აღმოჩენასაც ვისახავთ კონკურენციის მეშვეობით მიზნად, წინასწარ არ არის ჩვენთვის ცნობილი, იმის დადგენასაც ვერ შევძლებთ, თუ რამდენად ეფექტურად წარმოაჩინა მან ყველა ის მნიშვნელოვანი გარემოება, რომელთა აღმოჩენაც იქნებოდა შესაძლებელი. ემპირიულად მხოლოდ იმის დადგენა შეიძლება, რომ ყველა ის საზოგადეობა, რომელიც ამ მიზნით კონკურენციას იყენებს, ამ შედეგს უფრო დიდი ხარისხით აღწევს ვიდრე სხვები – საკითხი, რომელსაც ჩემი აზრით ცივილიზაციის ისტორია დამაჯერებლად ადასტურებს.
ის განსაკუთრებული გარემოება, რომ კონკურენციის ფუნქციონირების ემპირიულად გადამოწმება სწორედ იმ შემთხვევებშია შეუძლებელი, როცა იგი საინტერესოა, სხვათაშორის მას აერთიანებს მეცნიერების აღმოჩენის პროცედურასთან. ასევე შეუძლებელია დამკვიდრებული მეცნიერული პროცედურების უპირატესობების მეცნიერულად დასაბუთება, ისინი ხომ მხოლოდ იმიტომ არიან აღიარებული, რომ მათ სხვა პროცედურებთან შედარებით ფაქტობრივად უკეთეს შედეგებამდე მიგვიყვანეს.
ეკონომიკურ კონკურენციასა და მეცნიერების წარმატებულ პროცედურას შორის განსხვავება იმაში მდგომარეობს, რომ პირველი ცალკეული ცვალებადი გარემოებების აღმოჩენის მეთოდს წარმოადგენს, მაშინ როცა მეცნიერება ისეთი რამის აღმოჩენას ისახავს მიზნად, რასაც ხანდახან „ზოგად ფაქტებს“ უწოდებენ, ანუ მოვლენებს შორის კანონზომიერებების დადგენას, განუმეორებელი, ცალკეული ფაქტები კი მას იმდენად აინტერესებს, რამდენადაც ისინი მისი თეორიის უარყოფას ან დადასტურებას ემსახურებიან. რადგან ამ შემთხვევაში ჩვენ საქმე ჩვენი სამყაროს ზოგად და მუდმივ თვისებებთან გვაქვს, ამიტომ მეცნიერების აღმოჩენებს საკმაო დრო აქვთ დაამტკიცონ საკუთარი მნიშვნელობა, მაშინ როცა ცალკეული გარემოებების სარგებლობა, რომელსაც აღმოაჩენს ეკონომიკური კონკურენცია, დიდ წილად წარმავალია. ასევეე ადვილია მეცნიერული მეთოდის თეორიის დისკრედიტაცია იმაზე მითითებით, რომ მისი მეშვეობით შეუძლებელია გადამოწმებადი პროგნოზების გაკეთება იმის თაობაზე, თუ რა აღმოჩენას გააკეთებს მეცნიერება, როგორც მოხდა ბაზრის თეორიის დისკრედიტიაცია იმაზე მითითებით, რომ მისი მეშვეობით შეუძლებელია საბაზრო პროცესის კონკრეტული შედეგების პროგნოზირება. ამ თეორიას თავისი ბუნებიდან გამომდინარე არ შეუძლია ამის მიღწევა ყველა იმ შემთხვევაში, როცა აზრი აქვს კონკურენციის გამოყენებას. როგორც ვნახავთ, ამ თეორიის პროგნოზირების უნარი ძალაუნებურად შემოიფარგლება იმ სტრუქტურის ან აბსტრაქტული წესრიგის სახეობის პროგნოზირებით, რომელიც ჩამოყალიბდება, მაგრამ ის არ მოიცავს ცალკეული კონკრეტული მოვლენის პროგნოზირებას.

II

თუმცა ეს მე კიდევ უფრო მაშორებს ჩემს მთავარ თემას, რამოდენიმე სიტყვით მაინც მინდა ავღნიშნო ის შედეგები, რომელიც გამოიწვია მცდარი მეთოდოლოგიური კრიტერიუმების გამოყენებით მიკრო-თეორიასთან დაკავშირებით განპირობებულმა იმედგაცრუებამ. როგორც ჩანს იგი იყო იმის მთავარი მიზეზი, რომ ეკონომისტების დიდმა ნაწილმა ზურგი შეაქცია მას და ეგრედ წოდებული მაკრო-თეორიით დაინტერესდა, რომელიც თითქოს უკეთესად შეესაბამება მეცნიერულობის კრიტერიუმებს, რადგან იგი მიზდან ისახავს კონკრეტული მოვლენების პროგნოზირებას. თუმცა ჩემი აზრით იგი სინამდვილეში გაცილებით ნაკლებად მეცნიერულია, და მას საერთოდაც არა აქვს უფლება პრეტენზია ქონდეს ითვლებოდეს მკაცრი გაგებით თეორიულ მეცნიერებად.
ამ შეხედულების მიზეზი იმაში მდგომარეობს, რომ ეკონომიკის მაკრო სტრუქტურა არ შეიძლება ავლენდეს კანონზომიერებებს, რომლებიც არ არიან მიკრო სტრუქტურის შედეგები, და იმ ერთობლიობებს ან საშუალო მონაცემებს, რომლის დადგენაც არის სტატისტიკის მეშვეობით მხოლოდ შესაძლებელი, ჩვენთვის არანაირი ინფორმაციის მოწოდება არ შეუძლიათ მიკრო სტრუქტურაში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით. შეხედულება, რომ ისე უნდა ჩამოვაყალიბოთ ჩვენი თეორიები, რომ უშუალოდ მოხდეს მათი მორგება დადგენილ სტატისტიკურ ან სხვა გაზომვად სიდიდეებზე, ჩემი აზრით მეთოდოლოგიური შეცდომაა, რომელიც, იმ შემთხვევაში თუ საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები ამ პრინციპით იხელმძღვანელებდნენ, მათ განვითარებას ძალიან შეაფერხებდა. თეორიებს ჩვენ მხოლოდ ის შეგვიძლია მოვთხოვოთ, რომ შესაბამისი მონაცემების გამოყენებით ისეთი დასკვნების გაკეთება იყოს შესაძლებელი, რომლებიც შეიძლება გადამოწმდნენ რეალობის მეშვეობით. ხოლო ის, რომ ჩვენს სფეროში ეს კონკრეტული მონაცემები იმდენად მრავალმხრივია და რთული, რომ ჩვენ ვერასოდეს ვერ შევძლებთ მათ სრულყოფილ თავმოყრას, ურყევი ფაქტია, მაგრამ არა თეორიის ხარვეზი. იგი განაპირობებს, რომ ჩვენი თეორიების მეშვეობით მხოლოდ ძალიან ზოგადი მოსაზრებების გაკეთება შეგვიძლია, „პატტერნ პრედიციტიონს“, როგორც ამას სხვა ადგილას ვუწოდე, მაგრამ ჩვენ არ გვძალუძს კონკრეტული პროგნოზების გაკეთება ცალკეული მოვლენების შესახებ. თუმცა ეს არ არის საკმარისი მიზეზი, ველოდოთ ჩვენს ხელთ არსებულ სიდიდეებს შორის ცალსახა კავშრების არსებობას ან ვამტკიცოთ, რომ ეს მეცნიერული შემეცნების მისაღწევად ერთადერდი მეთოდია – განსაკუთრებით მაშინ, როცა ვიცით, რომ რეალობის იმ ბუნდოვან ასახვაში, რომელსაც ჩვენ სტატისტიკას ვუწოდებთ, ერთობლიობების და საშუალო მონაცემების სახით ბევრ ისეთ რაღაცას ვაერთიანებთ, რომელთა მიზეზობრივი მნიშვნელობა განსხვავებულია. თეორია მოვარგოთ ჩვენ ხელთ არსებულ ინფორმაციას, ისე რომ მოცემულმა სიდიდეებმა უშუალოდ ჰპოვონ ასახვა თეორიაში, მცდარი მეცნიერულ-თეორიული პრინციპია.
სტატისტიკური სიდიდეები, როგორციაა ეროვნული შემოსავალი, ინვესტიციები, ფასის დონე ან წარმოების მოცულობა ისეთი სიდიდეებია, რომლებიც არანაირ როლს არ თამაშობს მათი განსაზღვრისას. მართალია მათი დაკვირვებისას შეგვიძლია დავადგინოთ გარკვეული კანონზომიერებები (‚ემპირიული კანონები’ იმ სპეციფიკური მნიშვნელობით, რომლითაც კარლ მენგერი მათ თეორიული კანონებისგან განსხვავებით იყენებდა), რომლებიც ხშირ შემთხვევაში მართლდება, მაგრამ არა ყოველთვის. მაგრამ ჩვენ ვერასოდეს ვერ შევძლებდით მაკრო-თეორიის მეშვეობით იმ პირობების დადგენას, რომლებიც მათი მართებულობის წინაპირობას ქმნის.
თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ მე ეგრედ წოდებულ მაკრო-თეორიას სრულიად უსარგებლოდ მივიჩნევ. რადგან ჩვენ მრავალ მნიშვნელოვან გარემოებასთან დაკავშირებით მხოლოდ სტატისტიკურ ინფორმაციას ვფლობთ, მაგრამ არ გაგვაჩნია მონაცემები მიკრო სტრუქტურის ცვლილებასთან დაკავშირებით, იგი ჩვენ ხშირად მხოლოდ მიახლოებით მონაცემებს ან სავარაუდოდ ისეთ პროგნოზებს მოგვაწვდის, რომელსაც ჩვენ სხვა ვერანაირი გზით ვერ მივაღწევთ. ხშირად შეიძლება სასარგებლო იყოს, იმ დაშვების საბუძველზე არგუმენტირება, რომ მაგალითად მთლიანი მოთხოვნის ზრდა ინვესტიციების უფრო დიდ ზრდას გამოიწვევს, თუმცა ჩვენ ვიცით, რომ გარკვეულ პირობებში საწინააღმდეგო შემთხვევასთან გვექნება საქმე. რა თქმა უნდა მაკრო ეკონომიკის აღნიშნულ თეორიებს გარკვეული ფასი გააჩნიათ როგორც ძირითად წესებს არასაკმარისი ინფორმაციის შემთხვევაში პროგნოზების ჩამოსაყალიბებლად. მაგრამ ჩემი აზრით ისინი არათუ არ არიან მეცნიერულად მიკრო ეკონომიკის თეორიებზე უფრო სანდო, არამედ მკაცრი გაგებით ისინი საერთოდ მოკლებული არიან მეცნიერულ თვისებებს.
უნდა ვაღიარო, რომ ამ საკითხში დღეს კიდევ უფრო მეტად ვეთანხმები ახალგაზრდა შუმპეტერის მოსაზრებებს, ვიდრე ხანდაზმულისას, რომელსაც ესოდენ დიდი პასუხისმგებლობა ეკისრება მაკრო-თეორიის აღორძინების გამო. ზუსტად 60 წლის წინათ ახალგაზრდა შუმპეტერი თავის ერთ-ერთ პირველ ნაშრომში , რამოდენიმე გვერდის შემდეგ რაც მან ‚მეთოდოლოგიური ინდივიდუალიზმის’ ცნება შემოიღო ეკონომიკური თეორიის მეთოდის აღსანიშნავად, წერდა: ‚თუ შევეცდებით ჩვენი თეორიის ცრუ შეხედულებების და გარედან მომდინარე მოთხოვნების გარეშე აგებას, მაშინ საერთოდ არ ვხვდებით ისეთ ცნებებებს [როგორიცაა ‚ეროვნული შემოსავალი’, ‚ეროვნული ქონება’, ‚სოციალური კაპიტალი’]. ამიტომ ჩვენ მათ შემდგომში არ განვიხილავთ; ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მოვინდომებდით მათ გამოოყენებას, მაშინ დავინახავდით, თუ რამდენი ბუნდოვანება და სირთულეა მათთან დაკავშირებული, რამდენად მჭიდრო კავშირშია ისინი მრავალ მცდარ შეხედულებასთან, ისე რომ ერთ მნიშვნელოვან თეორიამდეც კი არ მივყავართ.’

III

ეხლა კი, მას შემდეგ რაც ჩემი დიდი ხნის სათქმელი ვთქვი, რომ დავუბრუნდე მოხსენების მთავარ თემას, მსურს შემდეგი დაკვირვებით დავიწყო, კერძოდ იმით, რომ ბაზრის თეორია ხშირად იმით აფერხებს კონკურენციის ჭეშმარიტ გააზრებას, რომ იგი მწირი საქონლის ‚მოცემული’ რაოდენობის დაშვებიდან ამოდის. თუმცა რომელი საქონელია მწირი და რომელი ნივთია საქონელი, ან რამდენად მწირი ან რამდენად ძვირფასია ის, სწორედ ის ერთ-ერთი გარემოებაა, რომელიც კონკურენციამ უნდა აღმოაჩინოს: ცალკეული ინდივიდი ყოველთვის საბაზრო პროცესის წინასწარი შედეგების საფუძველზე ასკვნის, თუ საით მიმართოს თავისი ყურადღება. განვითარებულ შრომის დანაწილებაზე დაფუძნებულ საზოგადოებაში ფართოდ გაფანტული ცოდნის გამოყენება არ შეიძლება იმას ემყარებოდეს, რომ ცალკეულმა ინდივიდმა საკუთარ გარემოში არსებული საგნების ყველა კონკრეტული გამოყენების საშუალება იცოდეს. მათი ყურადღება ფასებზეა ორიენტირებული, რომელსაც ბაზარი სხვადასხვა საქონლისთვის და მომსახურებისთვის თავაზობს. ეს ყველაფერთან ერთად იმასაც გულისხმობს, რომ ცალკეული ინდივიდის ცოდნის და ჩვევების განსაკუთრებული და გარკვეული კუთხით უნიკალური კომბინაცია არა მხოლოდ – და არავითარ შემთხვევაში პირველ რიგში – ის ცოდნა იქნება, რომლის სრულყოფილი აღწერაც ან დაწესებულებისთვის მიწოდებაც შეეძლება თითოეულ მათგანს. ცოდნა, რომელზეც მე ვსაუბრობ, პირველ რიგში მდგომარეობს განსაკუთრებული გარემოებების აღმოჩენის უნარში, უნარი, რომელსაც ცალკეული ინდივიდი მხოლოდ მაშინ გამოიყენებს ეფექტურად, თუ ბაზარი მას უკარნახებს, რა სახის ნივთებზე და მომსახურებაზე არსებობს მოთხოვნა და რადმენად სასწრაფოა მისი დაკმაყოფილება.
ეს მინიშნება საკმარისი უნდა იყოს იმის გასაგებად, თუ რა სახის ცოდნაზე ვსაუბრობ, როცა კონკურენციას აღმოჩენის პროცედურას ვუწოდებ. ძალიან შორს წამიყვანდა იმის მცდელობა, იმდენად კონკრეტული ყოფილიყო არგუმენტაცია, რომ ნათალდ მეჩვენებინა ამ პროცესის მნიშვნელობა. თუმცა ის, რაც ვთქვი საკმარისი უნდა იყოს ტრადიციული მიდგომის აბსურდულობის საჩვენებლად, რომელიც იმ მდგომარეობიდან ამოდის, როდესაც ყველა მნიშვნელოვანი გარემოება უკვე ცნობილია – მდგომარეობა, რომელსაც თეორია, როგორი უცნაურიც არ უნდა იყოს, სრულყოფილ კონკურენციას უწოდებს, თუმცა სადაც იმ საქმიანობისთვის, რომელსაც ჩვენ კონკურენციას ვუწოდებთ, აღარ რჩება ადგილი და სადაც ივარაუდება, რომ მან უკვე შეასრულა თავისი ფუნქცია. თუმცა ახლა ის საკითხი უნდა განვიხილო, რომელთან დაკავშირებით უფრო დიდი გაუგებრობა სუფევს, კერძოდ იმ მტკიცებულების მნიშვნელობა, რომ ბაზარი ცალკეული ინდივიდის გეგმებს სპონტანურად არგებს ასეთი სახით აღმოჩენილ ფაქტებს, ან საკითხი, თუ რა მიზანს ემსახურება ამ სახით მოპოვებული ინფორმაცია.
ამ საკითხთან დაკავშირებით არსებული გაუგებრობა უპირველეს ყოვლისა უკავშირდება მცდარ წარმოდგენას, რომ წესრიგი, რომელიც წარმოიქმნება ბაზრის ფუნქციონირების შედედგად, შეიძლება მივიჩნიოთ მეურნეობად ამ სიტყვის პირდაპირი გაგებით და ამიტომ მისი შედეგები იმ კრიტერიუმებით უნდა შეფასდეს, რომელიც სინამდვილეში მხოლოდ ასეთი ინდივიდუალური მეურნეობის შემთხვევაში არის მართებული. ეს კრიტერიუმები, რომლებიც ძალაშია ჭეშმარიტი მეურნეობისთვის, სადაც მთელი ძალისხმევა ერთიანი მიზნების მიღწევისკენაა მიმართული, გარკვეულ წილად სრულიად უმნიშვნელოა იმ რთული სტრუქტურის შემთხვევაში, რომელიც შედგება მრავალი ინდივიდუალური მეურნეობისაგან და რომელსაც ჩვენ სამწუხაროდ იგივე სიტყვით – „მეურნეობა“• - ავღნიშნავთ. მეურნეობა, ამ სიტყვის უშუალო გაგებით, ორგანიზაციას ან სისტემას წარმოადგენს, სადაც რესურსების გამოყენება ხდება მიზანდასახულად, მიზნების ერთიანი იერარქიის მისაღწევად. სპონტანური წესრიგი, რომელსაც ბაზარი ქმნის, სრულიად სხვა ბუნებისაა. მაგრამ ის გარემოება, რომ ის ინდივიდუალური მეურნეობისაგან ძალზე განსხვავდება, განსაკუთრებით კი იმით, რომ იგი არ უზრუნველყოფს ადამიანების მიერ უპირატესად მიჩნეული მიზნების ყოველთვის ნაკლებად მნიშვნელოვან მიზნებზე ადრე შესრულებას, ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია, თუ რატომ არიან ადამიანები მის მიმართ ნეგატიურად განწყობილი. შეიძლება ისიც კი ითქვას, რომ სოციალიზმი სხვას არაფერს ისახავს მიზნად, თუ არა კატალაქსიის, სიტყვა მეურნეობის თავის არიდების მიზნით, როგორც მირჩევნია მოვიხსენიო საბაზრო წესრიგი, ჭეშმარიტ მეურნეობად გადაქცევას, სადაც ერთიან ფასეულობათა იერარქია განსაზღვრავს, თუ რომელი მოთხოვნილება უნდა დაკმაყოფილდეს და რომელი არა.
ეს გავრცელებული სურვილი ორ პრობლემას წარმოშობს. პირველ რიგში, ჭეშმარიტი მეურნეობის მართვასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებები, როგორიცაა ნებისმიერი ორგანიზაციის მართვა, მხოლოდ ორგანიზაციის ან მისი ხელმძღვანელის ცოდნას შეიძლება დაეყრდნოს. მეორე რიგში ასეთი ჭეშმარიტი, გეგმას დაქვემდებარებულ ორგანიზაციად გაგებული მეურნეობის ყველა წევრი მიზანთა ერთიან იერარქიას უნდა ექვემდებარებოდეს. ამას უპირისპირდება სპონტანური საბაზრო წესრიგის, ანუ კატალაქსიის ორივე უპირატესობა: მას ყველა მონაწილის ცოდნის გამოყენება შეუძლია, და იგი ყველა მისი ცალკეული მონაწილის მრავალმხრივ და ურთიერთსაწინააღმდეგო მიზნის მიღწევას ემსახურება.
ის ფაქტი, რომ კატალაქსია არც ერთ ერთიან მიზანთა სისტემას არ ემსახურება, იმ მრავალი, კარგად ნაცნობი სირთულის მიზეზია, რომელიც არა მარტო სოციალისტებს, არამედ ყველა იმ ეკონომისტს აღელვებს, რომლებიც მოწადინებული არიან, შეაფასონ საბაზრო წესრიგის ფუნქციონირება: რადგან, თუ საბაზრო წესრიგი არ ემსახურება მიზანთა რომელიმე კონკრეტულ იერარქიას, უფრო მეტიც, როცა შეუძლებელია მასზე ითქვას, ნებისმიერ სპონტანურად ჩამოყალიბებულ წესრიგის მსგავსად, რომ მას კონკრეტული მიზნები გააჩნია, მაშინ შეუძლებელიცაა წარმოვაჩინოთ მისი შედეგების ღირებულება როგორც ცალკეული პროდუქტების ჯამი. მაგრამ რას ვგულისხმობთ, როცა ვამტკიცებთ, რომ საბაზრო წესრიგი რაიმე მნიშვნელობით მაქსიმუმს ან ოპტიმუმს აწარმოებს?
პასუხის ამოსავალ წერტილს იმის გააზრება უნდა ქმნიდეს, რომ, თუმცა სპონტანური წესრიგი არ შექმნილა რაიმე კონკრეტული, ცალკეული მიზნისთვის და ამ გაგებით შეუძლებელია ვთქვავთ, რომ იგი რაიმე ცალკეულ, კონკრეტულ მიზანს ემსახურება, მიუხედავად ამისა იგი მრავალი ცალკეული მიზნის შესრულებას უწყობს ხელს, რომელიც მთლიანობაში არავისთვის არ არის ცნობილი. ცალკეულ ინდივიდს მხოლოდ მაშინ შეუძლია რაციონალური და წარმატებული მოქმედება, თუ მის ირგვლივ არსებული გარემო მეტნაკლებად დალაგებულია; ცხადია, მნიშვნელოვანია შევეცადოთ იმ პირობების შექმნა, რომელთა არსებობაც შეძლებისდაგვარად აუმჯობესებს ნებისმიერი, შემთხვევით შერჩეული ინდივიდის მიერ მიზნის ეფექტურად მიღწევის პერსპექტივას – მაშინაც კი როცა ჩვენთვის შეუძლებელია იმის პროგნოზირება, რომელი ცალკეული ინდივიდი ისარგებლებს ამ შესაძლებლობით და რომელი არა. როგორც ვნახეთ, აღმოჩენის პროცედურის შედეგები ძალაუნებურად არაპროგნოზირებადია, და ყველაფერს, რასაც შეიძლება აღმოჩენის პროცედურისგან ველოდოთ, არის ის, რომ იგი გააუმჯობესებს უცნობი პირების მიერ საკუთარი მიზნების მიღწევის შესაძლებლობას, მაგრამ არა რაიმე კონკრეტულ შედეგებს კონკრეტული პირებისთვის. ერთადერთი საერთო მიზანი, რომელიც შეიძლება გვქონდეს სოციალური პროცესის მოწესრიგების აღნიშნული ტექნიკის შერჩევისას, მხოლოდ ის აბსტრაქტული სტრუქტურა ან წესრიგია, რომელიც ამის შედეგად ჩამოყალიბდება.

IV

ჩვენ მიჩვეულები ვართ კონკურენციის მიერ წარმოქმნილ წესრიგს წონასწორობა ვუწოდოთ – არც თუ ისე სწორედ შერჩეული სახელწოდება, რადგან ნამდვილი წონასწორობა გულისხმობს, რომ ყველა მნიშვნელოვანი ფაქტი უკვე ცნობილია და შესაბამისად კონკურენციის პროცესი უკვე დასრულებულია. წესრიგის ცნებას, რომელსაც როგორც მინიმუმ ეკონომიკის პოლიტიკის დისკუსიებში წონასწორობის ცნებას ვამჯობინებ, ის უპირატესობა გააჩნია, რომ ჩვენ შეგვიძლია იმაზე ვისაუბროთ, რომ წესრიგი შეიძლება დიდი ან პატარა ხარისხით განხორციელდეს და წესრიგი შეიძლება ცვლილებების მიუხედავად შენარჩუნდეს. მაშინ როცა სინამდვილეში წონასწორობა არასოდეს არ არსებობს, ხომ გვაქვს იმის მტკიცების უფლება, რომ ის წესრიგი, რომლის იდეალურ ტიპსაც წარმოადგენს ეკონომიკის თეორიის „წონასწორობა“, დიდი ხარისხით ხორციელდება.
ეს წესრიგი პირველ რიგში იმაში ვლინდება, რომ სხვა ადამიანდებთან ზოგიერთ ტრანსაქციასთან დაკავშირებული მოლოდინები, რომელსაც ეფუძნება ეკონომიკური პროცესის ყველა მონაწილის გეგმები, დიდი ხარისხით შესრულდება. ინდივიდუალური გეგმების აღნიშნული ურთიერთშესატყვისობა იმ პროცესის მეშვეობით მიიღწევა, რომელცას ჩვენ, მას შემდეგ რაც საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები სპონტანური წესრიგებით, ანუ „თვით-ორგანიზებადი სისტემებით“ დაინტერესდა, ნეგატიურ უკუკავშირს ვუწოდებთ. და როგორც ამას უკვე ინფორმირებული ბიოლოგებიც ხედავენ, „დიდი ხნით ადრე სანამ კლოდ ბერნარი, კლარკ მაქსველი, ვალტერ ბ. ქენონი ან ნორბერტ ვინერი კიბერნეტიკას შექმნიდნენ, ადამ სმიტმა ასეთივე სიცხადით აჩვენა ეს პრინციპი ხალხთა კეთილდღეობაში. ‚უხილავი ხელი’, რომელიც ფასებს არეგულირებს, ცხადია ამ წარმოდგენას გამოხატავს. ის რასაც სმიტი ამბობს, ძირითადად იმაში მდგომარეობს, რომ თავისუფალ ბაზარზე ფასები ნეგატიური უკუკავშირით დგინდება.“
ქვევით ჩვენ დავინახავთ, რომ იმ ფაქტს, რომ სწორედ მოლოდინების გაცრუება იწვევს მოლოდინების დიდი ხარისხით ურთიერთშეთანხმებულობას, საბაზრო წესრიგის ფუნქციონირების გაგებისთვის ფუნდამენტური მნიშვნელობა აქვს. ბაზრის ფუნქციონირება არ ამოიწურება ინდივიდუალური გეგმების ურთიერთშეთანხმების მიღწევით. იგი ასევე იმას იწვევს, რომ ყველაფერი, რაც იწარმოება, მათ მიერ იწარმოება, ვისაც ამ საგნების უფრო იაფად (ან მინიმუმ ისევე იაფად) წარმოება შეუძლია ვიდრე ნებისმიერ სხვას, რომელიც მათ სინამდვილეში არ აწარმოებს, და საქონელი იმ ფასებად იყიდება, რომლებიც უფრო მცირეა ვიდრე ის, რომელ ფასადაც ვინმეს შეეძლო მათი შეთავაზება, ვინც სინამდვილეში ამ საქონელს არ თავაზობს. ეს რა თქმა უნდა არ გამორიცხავს, რომ ზოგიერთი საკუთარ ხარჯებზე დიდ მოგებებს მიაღწევს, მანამ სანამ ეს ხარჯები მნიშვნელოვნად მცირეა იგივე საქონლის სხვა საუკეთესო პოტენციურ მწარმოებელთან შედარებით. მაგრამ შეგვიძლია ვამტკიცოთ, რომ რეალურად წარმოებული სხვა და სხვა საქონლის შემთხვევაში იმდენი იწარმოება, რის წარმოებასაც ჩვენთვის ცნობილი ნებისმიერი მეთოდის მეშვეობით შევძლებდით. ეს რა თქმა უნდა იმდენი არ არის, რამდენის წარმოებასაც შევძლებდით, მთლიანი ცოდნა, რომელსაც ფლობს ან შეიძლება შეიძინოს ცალკეულმა ინდივიდმა, ცენტრალური დაწესებულების განკარგულებაში რომ იყოს და მის მიერ მოხდეს ამ ცოდნის კომპიუტერში შეყვანა. ჩვენს მიერ გამოყენებული აღმოჩენის პროცედურის ხარჯები მნიშვნელოვანია. მაგრამ ჩვენ ბაზრის მიერ მიღწეულ შედეგებს უსამართლოდ ვეპყრობით, როცა ჩვენ მათ გარკვეულ წილად „ზემოდან“ ვაფასებთ, ანუ ვადარებთ მას იდეალურ სტანდარტს, რომლის მიღწევაც ჩვენ არანაირად არ გვძალუძს. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ ბაზრის ფუნქციონირებას „ქვევიდან“ შევაფასებთ, ანუ შევადარებთ იმ მდგომარეობას, რისი მიღწევაც შეგვიძლია ჩვენთვის ცნობილი რაიმე მეთოდის მეშვეობით, განსაკუთრებით იმ მდგომარეობას, რასაც მივიღებდით კონკურენციის შეფერხების შემთხვევაში – მაგალითად თუ მხოლოდ მათ ექნებოდათ რაიმე საქონლის წარმოების უფლება, ვინც შესაბამის ნებართვას მიიღებდა დაწესებულებისაგან -, მაშინ ცხადი გახდებოდა ბაზრის მიერ შესრულებული სამუშაოს მნიშვნელობა. ჩვენ მხოლოდ უნდა გავიხსენოთ, თუ რამდენად რთულია ეფქტური კონკურენციის პირობებში კლიენტების არსებულთან შედარებით უკეთესი ხარისხის ან იაფი საქონლით მომარაგების შესაძლებლობების აღმოჩენა. როცა გვჯერა, რომ თითქოს ასეთი გამოუყენებელი შესაძლებლობები აღმოვაჩინეთ, ხშირად ვხედავთ, რომ ისინი იმიტომ დარჩნენ გამოუყენებელი, რომ ეს ან რაიმე დაწესებულებამ ან კერძო ძალაუფლების ძალიან არასასსურველმა გამოყენებამ შეაფერხა.
ჩვენ რა თქმა უნდა არ შეიძლება დაგვავიწყდეს, რომ ბაზარს არ შეუძლია იმაზე მეტის მიღწევა, თუ არა მიუახლოვდეს რომელიმე წერტილს იმ ნ-განზომილებიან სიბრტყეზე, რომლის მეშვეობითაც წმინდა თეორია შესაძლებლობების იმ ჰორიზონტს აღწერს, რომელიც შეიძლება მიღწეულიყო საქონლის და მომსახურების ნებისმიერი კომბინაციის შენთხვევაში; ამავე დროს ბაზარი სხვადასხვა საქონლის კონკრეტულ კომბინაციას და მათ ცალკეულ ინდივიდებს შორის გადანაწილებას ძირითადად გაუთვალისწინებელ გარემოებებს და ამ გაგებით შემთხვევითობას ანდობს. მდგომარეობა იმას გავს, როგორც უკვე ადამ სმიტმა დაინახა , თითქოს შევთანხმებულიყავით გვეთამაშა ისეთი თამაში, რომელიც ნაწილლობრივ ოსტატობას და ნაწილობრივ იღბალს ეფუძნება, და რომლის წესებსაც, იმის ხარჯზე, რომ ყოველი ცალკეული ინდივიდის წილს გარკვეულ წილად შემთხვევითობა განაპირობებს, იქამდე მივყავართ, რომ ცალკეული ინდივიდის გარკვეულ წილად შემთხვევითობაზე დამოკიდებული წილის ექვივალენტი მაქსიმუმს აღწევს. თანამედროვე ენით რომ ვთქვათ, ჩვენ არა-ნულოვანი-ჯამის-თამაშს ვთამაშობთ, რომლის წესებიც მიზნად ისახავს დივიდენდების (გასაყოფის ჭეშმარიტი გაგებით) გაზრდას, მაგრამ ცალკეულის წილის განსაზღვრას შემთხვევითობას ანდობს. გონი, რომლისთვისაც ყველა ფაქტი რომ ყოფილიყო ცნობილი, რა თქმა უნდა შეძლებდა აერჩია ნებისმიერი, მისთვის სასურველი წერტილი იმ ნ-განზომილებიან სიბრტყეზე და მის მიერ შერჩეული პროდუქტების კომბინაცია გადაენაწილებინა საკუთარი შეხედულებისამებრ. მაგრამ ერთადერთი წერტილი ამ შესაძლებლობების ჰორიზონტზე (ან მასთან შეძლებისდაგვარად მიახლოვებული), რომლის მიღწევაც ჩვენთვის ნაცნობი პროცედურის მეშვეობით შეგვიძლია, ის არის, რომელსაც მივაღწევთ, თუ მის განსაზღვრას ბაზარს მივანდობთ. ეგრედ წოდებულ „მაქსიმუმს“, რომლის მიღწევასაც შევძლებთ ამ გზით, რა თქმა უნდა ვერ განვსაზღვრავთ როგორც გარკვეული რაოდენობის საქონლის ჯამს, არამედ მხოლოდ იმ შესაძლებლობით, რომელსაც იგი ცალკეულ ინდივიდს ანიჭებს, გარკვეულ წილად შემთხვევითობის მეშვეობით განსაზღვრული წილისთვის მიიღო შეძლებისდაგვარად დიდი ექვივალენტი. ის, რომ შეუძლებელია ამ შედეგის მიღწეული კონკრეტული შედეგების ერთიან ფასეულობათა სისტემის საბუძველზე შეფასება, ერთერთი მიზეზია, თუ რატომ მიმაჩნია შეცდომად, საბაზრო წესრიგის ანუ კატალქსიის შედეგებს ისე ვუყურებდეთ, თითქოს საქმე წმინდა გაგებით მეურნეობასთან გვქონდეს.

V

საბაზრო წესრიგის აღნიშნული მცდარი გაგება როგორც მეურნეობა, რომლის მიზანიცაა, სხვადასხვა მოთხოვნილებების არსებული პრიორიტეტების მიხედვით დაკმაყოფილება, ასახვას პოვებს პოლიტიკის სფეროს მონდომებაში, მოახდინოს ფასების და შემოსავლების კორექცია ეგრედ წოდებული „სოციალური სამართლიანობიდან“ პრინციპის შესაბამისად. მიუხედავად სხვადასხვა მნიშვნელობებისა, რომლის მინიჭებასაც ცდილობდნენ სოციალური ფილოსოფოსები აღნიშნული ცნებისთვის, რეალურად იგი ყოველთვის მხოლოდ ერთ რამეს ნიშნავდა: კერძოდ ადამიანთა გარკვეული ჯგუფების დაცვას, არ დაეთმოთ მიღწეული აბსოლიტური, თუ შედარებითი მატერიალური მდგომარეობა. ეს კი ის პრინციპია, რომელიც საყოველთაოდ ვერ განხორციელდება, თუ არ მოხდება საბაზრო წესრიგის საფუძვლების განადგურება. არა მარტო პროგრესიული ზრდა, არამედ გარკვეულ პირობებში ასევე მიღწეული საშუალო საშემოსავლო დონის შენარჩუნება იმ ურთიერმორგების პროცესების განხორციელებაზეა დამოკიდებული, რაც ცალკეული ინდივიდების და ჯგუფების არა მარტო შედარებითი, არამედ აბსოლუტური წილების ცვლილებას მოითხოვს, მიუხედავად იმისა, რომ ეს პირები არანაირად არ არიან აღნიშნული ცვლილების აუცილებლობაზე პასუხისმგებელნი.
მნიშვნელოვანია გავიხსენოთ, რომ ყველა ეკონომიკური გადაწყვეტილება მოულოდნელი ცვლილებებით არის განპირობებული და ფასის მექანიზმის გამოყენება მხოლოდ იმით არის გამართლებული, რომ იგი ცალკეულ ინდივიდს აჩვენებს, რომ ის, რასაც ის აქამდე აკეთებდა ან ახლაც შეუძლია გააკეთოს, მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო მეტად თუ ნაკლებად მნიშვნელოვანი გახდა. ადამიანური ქმედებების მთლიანი წესრიგის ცვალებად გარემოებებზე მორგება იმას ეფუძნება, რომ ანაზღაურება იცვლება სხვადასხვა შესრულებული სამუშაოსთვის, ისე რომ არ ხდება შესაბამისი ინდივიდის დამსახურებების ან ნაკლოვანებების გათვალისწინება.
ამასთან დაკავშირებით ხშირად გამოთქმა „სტიმული“ (ინცენტივეს) ისეთი სახით გამოიყენება, თითქოს მისი მიზანი იმაში მდგომარეობდეს, ცალკეულ ინდივიდს საკმარისად მონდომებისკენ უბიძგოს. მაგრამ ფასების ყველაზე მნიშვნელოვანი ფუნქცია იმაში მდგომარეობს, რომ ისინი ჩვენ გვატყობინებენ, არა რამდენი, არამედ რა სამუშაო უნდა შევასრულოთ. მუდმივად ცვალებად სამყაროში მხოლოდ მიღწეული კეთილდღეობის დონის შენარჩუნება მოითხოვს მრავალი ცალკეული ინდივიდის საქმიანობის მიმართულებების მუდმივ ცვლილებას, და ეს მხოლოდ მაშინ მოხდება, თუ შეიცვლება აღნიშნული საქმიანობების შედარებითი (თუ ბარდობითი) ანაზღაურება. სტაციონარული პირობების შემთხვევაში შემოსავლების არსებული დონის შესანარჩუნებლად აუცილებელი ცვლილებები არ აწარმოებენ ნამატს, რაც შეიძლებოდა გამოყენებულიყო ფასების ცვლილებების შედეგად დაზარალებულების ანაზღაურების მიზნით. მხოლოდ სწრაფად მზარდ ეკონომიკის შემთხვფევაში შეგვიძლია ვიმედოვნოთ ცალკეული ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის გაუარესების თავიდან აცილება.
აღნიშნული პრობლემების დღეს გავრცელებული განხილვისას ხშირად ივიწყებენ, რომ სხვადასხვა ერთობლიობების შედარებითი სტაბილურობა, რასაც მაკრო-თეორია როგორც მონაცემებს იყენებს, მიკრო ეკონომიკური პროცესების შედეგია, სადაც გადამწყვეტ როლს ფასების შედარებითი ცვლილება თამაშობს. საბაზრო მექანიზმის შედეგია, რომ სხვას გააჩნია იმ ხარვეზის აღმოფხვრის მოტივაცია, რაც იმითაა განპირობებული, რომ ვინმე არ ასრულებს იმ მოლოდინებს, რომელზეც მესამე პირები საკუთარ გეგმებს აფუძნებენ. ამ გაგებით ყველა ის კოლექტიური შეთავაზების და მოთხოვნის გრაფიკი, რომლითაც ჩვენ ასე სიამოვნებით ვოპერირებთ, სინამდვილეში მონაცემები კი არა, არამედ კონკურენციის მუდმივი პროცესის შედეგია. ამიტომ სტატისტიკური ინფორმაცია ჩვენ ვერასოდეს ვერ გვეტყვის, თუ ფასების და შემოსავლების რა ცვლილებაა საჭირო მონაცემების გარდაუვალი ცვლილებით გამოწვეული ურთიერთშეთანხმების მისაღწევად.
გადამწყვეტი გარემოება იმაში მდგომარეობს, რომ დემოკრატიულ საზოგადოებაში სრულიად შეუძლებელი იქნებოდა ბრძანებების მეშვეობით, რომლებიც უსამართლოდ აღიქმებოდნენ, იმ ცვლილებების მიღწევა, რომლებიც უეჭველად აუცილებელია, მაგრამ რომელთა აუცილებლობლობის დასაბუთებაც ყოველთვის შეუძლებელი იქნებოდა კონკრეტულ შემთხვევაში. ასეთ სისტემის შემთხვფევაში გააზრებული მართვა ყოველთვის მიზნად დაისახავდა ისეთი ფასების მიღწევას, რომლებიც სამართლიანად აღიქმებიან, ეს კი რეალურად მხოლოდ არსებული შემოსავლების და ფასების სტრუქტურის შენარჩუნებას შეიძლება ნიშნავდეს. ეკონომიკური სისტემა, რომელშიც ყველა იმას მიიღებდა, რაც მას სხვისი შეხედულების შესაბამისად ეკუთვნის, აუცილებლად ძალიან არაეფექტური სისტემა იქნებოდა – არაფერი რომ არ ვთქვათ იმაზე, რომ ეს უკიდურესად ტირანული სისტემა იქნებოდა. ამავე მიზეზის გამო უნდა გვეშინოდეს, რომ ყველა „საშემოსავლო პოლიტიკა“ უფრო იქით იქნება მიმართული, კი არ გაადვილოს, არამედ შეაფერხოს ფასების და შემოსავლების სტრუქტურის ის ცვლილებები, რომლებიც აუცილებელია პირობების მოულოდნელ ცვლილებებზე მოსარგებად.
ჩვენი დროის ერთ-ერთი პარადოქსია, რომ ამ მხრივ კომუნისტური ქვეყნები უფრო ნაკლებად არიან დამძიმებული „სოციალური სამართლიანობის“ წარმოდგენებით და ამიტომ „კაპიტალისტურ“ და დემოკრატიულ ქვეყნებთან შედარებით უფრო არიან მზად აზარალონ ისინი, ვის წინააღმდეგაც ვითარდება პროცესები. როგორც მინიმუმ დასავლეთის ზოგიერთ ქვეყანაში მდგომარეობა სწორედ იმიტომაა ასე უიმედოდ, რომ პოლიტიკის განმსაზღვრელი იდეოლოგია შეუძლებელს ხდის იმ ცვლილებებს, რომლებიც აუცილებელი იქნებოდა დასაქმებულთა მდგომარეობის შეძლებისდაგვარად სწრაფად გასაუმჯობესებლად, რაც აუცილებელი იქნებოდა ამ იდეოლოგიის დასამარცხებლად.

VI

როცა თვით მაღალგანვითრებულ ეკონომიკურ სისტემებში კონკურენცია უპირველეს ყოვლისა მნიშვნელოვანია როგორც აღმოჩენის პროცედურა, სადაც მუდმივად ხდება გამოუყენებელი შესაძლებლობების ძებნა, რომლებიც, მათი აღმოჩენის შემდეგ სხვებმაც შეიძლება გამოიყენონ, ეს რა თქმა უნდა უფრო დიდი ხარისხითაა ძალაში დაბალგანვითარებული საზოგადოებების შემთხვევაში. მე განზრახ განვიხილე წესიგის შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემები პირველ რიგში ისეთ საზოგადოებებში, სადაც საწარმოო საშუალოებების და ტექნიკის უმრავლესობა საყოველთაოდაა ცნობილი, მაგრამ სულ მცირე უკვე მიღწეული დონის შესანარჩუნებლად აუცილებელია საქმიანობის გარდაუვალ მცირე ცვლილებებზე მორგება. აქ არ მსურს შევეხო იმას, თუ რა როლს თამაშობს კონკურენცია არსებული ტექნიკური ცოდნის პროგრესის საქმეში. მაგრამ განსაკუთრებით მინდა იმის აღნიშვნა, თუ რამდენად დიდი მნიშვნელობა უნდა ქონდეს მას ყველგან იქ, სადაც მთავარი ამოცანა იმაში მდგომარეობს, რომ საზოგადოებაში, სადაც აქამდე კონკურენციას უმნიშვნელო ადგილი ეკავა, მოხდეს ჯერ კიდევ უცნობი შესაძლებლობების აღმოჩენა. შეიძლება არც ისე აბსურდული იყოს, თუმცა დიდ წილად მცარი იქნება იმის მოლოდინი, რომ ჩვენ შეგვიძლია კარგად განვითარებული საზოგადოების სტრუქტურის პროგნოზირება და მართვა; მაგრამ ფანტასტიკურად მეჩვენება რწმენა, რომ ჩვენ წინასწარ შეგვიძლია ისეთი საზოგადოების მომავალი სტრუქტურის დადგენა, სადაც მთავარი პრობლემა ჯერ კიდევ იმაში მდგომარეობს, აღმოვაჩინოთ თუ წარმოების რა მატერიალური და ადამიანური რესურსები არსებობს, ან რომ ასეთ ქვეყანაში უნდა შეგვეძლოს იმის პროგნოზირება, თუ რა კონკრეტულ შედეგებს გამოიწვევს ცალკეული ღონისძიება.
იმ გარეომოების გარდა, რომ ასეთ ქვეყანაში ამდენი რამ არის აღმოსაჩენი, ჩემი აზრით არსებობს კიდევ ერთი, რაც კონკურენციის მაქსიმალურ თავისუფლებას აქ უფრო მნიშვნელოვანს ხდის, ვიდრე მაღალგანვითარებულ ქვეყნებში. საქმე ეხება გარემოებას, რომ ჩვევების და ტრადიციების აუცილებელი ცვლილება მხოლოდ მაშინ მოხდება, თუ ისინი, ვინც მზად არიან და შეუძლიათ ახალი ქმედებებით ექსპერიმენტირება, შეძლებენ აიძულონ სხვები მათ მიბაძონ, და ისინი ამით მათი გზამკვლევები გახდებიან; თუკი უმრავლესობას შეუძლია ხელი შეუშალოს უმცირესობას ექსპერიმენტების ჩატარებაში, ეს გამოიწვევს აღმოჩენის პროცედურის ჩაშლას. ის ფაქტი, რომ კონკურენცია არა მარტო იმას აჩვენებს, თუ როგორ შეიძლება უკეთესად ნივთების გაკეთება, არამედ აიძულებს ყველას, ვისი შემოსავალიც ბაზარზეა დამოკიდებული, მიბაძონ გაუმჯობესებულ პრაქტიკებს, რა თქმა უნდა კონკურენციის არაპოპულარობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია. იგი გარკვეულწილად არაპერსონალური იძულების სახეობაა, რომელიც მრავალ ინდივიდს უბიძგებს, საკუთარი ქცევა ისე შეცვალოს, რისი მიღწევაც შეუძლებელი იქნებოდა რაიმე მითითების ან ბრძანების საშუალებით. „სოციალური სამართლიანობის“ მისაღწევად ცენტრალური მართვა შეიძლება იმ ფუფუნებას წარმოადგენს, რისს უფლებაც შეუძლიათ თავის თავს მიცენ მდიდარმა ქვეყნებმა, მაგრამ ეს ნამდვილად არ არის ის მეთოდი, რომლის მეშვეობითაც ღარიბი ქვეყნები შეძლებენ სწრაფად ცვალებად გარემოებებზე იმ მორგების მიღწევას, რაც ეკონომიკურ ზრდას განაპირობებს.
ალბათ ამასთან დაკავშირებით ღირს ავღნიშნოთ, რომ ზრდის შესაძლებლობები უფრო დიდი იქნება, რაც უფრო დიდია რომელიმე ქვეყნის ჯერ კიდევ გამოუყენებელი შესაძლებლობების წილი, და ეს ხშირად იმაზე მიგვითითებს, რომ ზრდის დიდი დონე წარსულში განხორციელებულ ცუდ პოლიტიკას, ვიდრე აწმყოს კარგ პოლიტიკას ნიშნავს; ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ ზოგადად მაღალგანვითარებულ ქვეყანაში არ უნდა ველოდეთ ზრდის ისეთ სწრაფ ტემპებს, როგორიც იქნება ისეთი ქვეყნის შემთხვევაში, სადაც რესურსების სრული გამოყენება შეფერხებული იყო კანონიერი და ინსტიტუციური მიზეზების გამო.
ყველაფერ იმის მიხედვით რაც ჩემი ცხოვრების მანძილზე მსოფლიოში მინახავს, ჩემი აზრით იმ ადამიანთა წილი, ვინც მზადაა ახალი შესაძლებლობების გამოცდისათვის, რომლისგანაც ისინი შეიძლება საკუთარი მდგომარეობის გაუმჯობესებას ელოდენ, თუკი მათ ახლო მდგომები არ შეაფერხებენ, ყველგან თითქმის ერთი და იგივეა. ხშირად გამოთქმული ჩივილი ახალგაზრდა ქვეყნებში მეწარმეობის ტრადიციის ნაკლებობის შესახებ, ჩემი აზრით არა ამ ქვეყნებში მცხოვრები ცალკეული ინდივიდის უცვლელი თვისება, არამედ იმ შეზღუდვების შედეგია, რომელსაც მათ გაბატონებული შეხედულებები აკისრებებნ. სწორედ ამიტომ გამოიწვევს ფატალურ შედეგებს, თუკი ასეთ ქვეყნებში უმრავლესობის კოლექტიურმა ნებამ უნდა მართოს ცალკეული ინდივიდის საქმიანობა, ნაცვლად იმისა, რომ საჯარო ძალაუფლება ცალკეული ინდივიდის საზოგადოების მხრიდან ზეწოლისაგან დაცვით შემოიფარგლოს – რისი მიღწევაც მხოლოდ კერძო საკუთრების ინსტიტუტს და მასთან დაკავშირებულ ყველა სამართლებრივი სახელმწიფოს თავისუფლების დამცველ დაწესებულებას შეუძლია.

VII

მაგრამ მაშინ როცა საწარმოების შემთხვევაში კონკურენცია საბოლოო ჯამში საკმაოდ გამძლე წარმონაქმნია, რომელიც ყველაზე მოულოდნელად კვლავ იჩენს თავს, როცა მის შეზღუდვას ცდილობენ, დასავლეთში მისი მოქმედება მეტ-ნაკლებად მთლიანად შეჩერებულია ერთი, აუცილებელი საწარმოო ფაქტორის, კერძოდ ადამიანური მუშახელის შემთხვევაში. საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტია, რომ ჩვენი დროის ეკონომიკური პოლიტიკის ყველაზე რთული, როგორც ჩანს გადაულახავი პრობლემებიც კი, რომლის გადაწყვეტასაც ეკონომისტები ყველაზე დიდ დროს უთმობენ, ეგრედ წოდებული ხელფასების სიხისტის შედეგია. ეს ძირითადად იმას გულისხმობს, რომ ხელფასის სტრუქტურის, ისევე როგორც ხელფასის დონის განსაზღვრა საბაზრო ურთიერთობებისაგან უფრო და უფრო დამოუკიდებელი ხდება. ეკონომისტების უმრავლესობის აზრით ამ შემთხვევაში საქმე შეუქცევად პროცესთან გვაქვს, რომლის შეცვლაც ჩვენ არ შეგვიძლია და რომელსაც ჩვენი პოლიტიკა უნდა მოვარგოთ. არ იქნება გადაჭარბება, თუ ვიტყვით, რომ ოცდაათი წლებიდან მოყოლებული მონეტარული პოლიტიკის მიზანია იმ პრობლემის გადაწყვეტა, თუ როგორ შეიძლება აქედან გამომდინარე სირთულეებისთვის თავის არიდება. ჩემი აზრით უკვე დიდი ხანია რაც მხოლოდ სიმპტომების გადაწყვეტით ვართ დაკავებული, რაც შეიძლება შესაძლებელს ხდიდეს ფუნდამენტური სირთულეების დროებით დაფარვას, მაგრამ ეს არა მხოლოდ იმ მომენტის გადადებას იწვევს, როცა ჩვენ იძულებული ვიქნებით შევუდგეთ ძირითადი პრობლემის გადაწყეტას, არამედ ეს უფრო ართულებს მის საბოლოო გადაწყვეტას. რადგან ამ სიხისტეების უცვლელ ფაქტად მიჩნევა არა მხოლოდ მათივე გაზრდას იწვევს, არამედ მათ მიერ გამოწვეულ ასოციალურ და დესტრუქციულ პრაქტიკებს ლეგიტიმურობის აურას ძენს. უნდა ვაღიარო, რომ შედეგად მე მთლიანად დავკარგე ინტერესი მონეტარული პოლიტიკის პრობლემების მიმდინარე დისკუსიების მიმართ, რადგან ჩემი აზრით ცენტრალური პრობლემისგან თავის არიდებით, ჩვენ სრულიად უპასუხისმგებლოთ ვაკისრებთ ტვირთს ჩვენს შთამომავლობას. რაღაც მხრივ ჩვენ აქ რა თქმა უნდა მხოლოდ იმას ვიმკით, რაც ამ მოდის დამფუძნებელმა დათესა, რადგან ჩვენ უკვე იმ „ლონგ რუნ“-ში ვიმყოფებით, რომელშიც მან იცოდა, რომ იგი გარდაცვლილი იქნებოდა.
მსოფლიოს არ გაუმართლა, რომ აღნიშნული თეორიები შეიქმნა დიდი ბრიტანეთის განსაკუთრებულ, ალბათ უნიკალურ მდგომარეობაში ყოფნისას, რომელიც მას ჩვენი საუკუნის ოციან წლებში ეკავა, მდგომარეობისა, როცა უმუშევრობის მიზეზად ზედმეტად მაღალი რეალური ხელფასის დონე მიიჩნეოდა და ხელფასის სტრუქტურის მოქნილობის პრობლემა ნაკლებ მნიშვნელოვნად ჩანდა. ომის პერიოდის ინფლაციის შემდეგ დიდი ბრიტანეთის ოქროს სტანდარტზე დაბრუნებით 1914 წლის პარიტეტის მიღწევამ გამოიწვია ის, რომ შესაძლებელი გახდა იმის მტკიცება, რომ იქ ყველა რეალური ხელფასი დანარჩენ სამყაროსთან შედარებით ძალიან მაღალი იყო ექსპორტის აუცილებელი მოცულობის მისაღწევად. არ ვარ დარწმუნებული, რომ ეს მაშინ რეალობას შეესაბამებოდა. მაგრამ დანამდვილებით შეიძლება ითქვას, რომ დიდ ბრიტანეთს უკვე მაშინ ქონდა უძველესი, ფესვებგადგმული და ყოვლისმომცველი პროფკავშირული მოძრაობა, რომელმაც თავისი სახელფასო პოლიტიკის მეშვეობით ისეთი ხელფასის სტრუქტურის შენარჩუნება შეძლო, რომელიც პირველ რიგში „სამართლიანობის“ და არა ეკონომიკური შესაბამისობის მოსაზრებებით იყო განსაზღვრული - რაც სხვას არაფერს ნიშნავდა თუ არა სხვადასხვა ხელფასებს შორის დამკვიდრებული განსხვავებების შენარჩუნებას და პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო ცალკეული ჯგუფების შედარებითი ხელფასების, როგორც ამას შეცვლილი პირობები ითოხვდა, ცვლილება. უეჭველია, რომ მაშინ არსებულ მდგომარეობაში მთლიანი დასაქმების მიღწევა მხოლოდ იმით იქნებოდა შესაძლებელი, რომ ზოგერთი რეალური ხელფასი, შეიძლება დასაქმებულთა მთელი ჯგუფებისაც კი, იმ მდგომარეობას დათმობთა, რასაც მათ დეფლაციის შედეგად მიაღწიეს. თუმცა არ შეგვიძლია ვამტკიცოთ, რომ ეს აუცილებლად რეალური ხელფასების საშუალო დონის შემცირებას გამოიწვევდა. შესაძლებელია, რომ ხელფასის ცვლილებაზე მთლიანი ეკონომიკური სტრუქტურის მორგება ამას აღარ გახდიდა საჭიროდ. თუმცა უკვე მაშინ გავრცელებულმა პრაქტიკამ, ხაზი გასმოდა ერთ რომელიმე ქვეყანაში მთლიანი დასაქმებულების რეალური ხელფას საშუალო დონეს, ხელი შეუშალა ამ შესაძლებლობის სერიოზულად განხილვფასაც კი.
ალბათ მიზანშეწონილია აღნიშნული პრობლემის ზოგადი სახით განხილვა. ჩემი აზრით უეჭველია, რომ ნებისმიერი ქვეყნის სამუშაოს პროდუქტიულობა, და შესაბამისად ხელფასის დონეც, რომლის დროსაც შესაძლებელია სრული დასაქმება, დამოკიდებულია დასაქმებულთა ეკონომიკის სხვა და სხვა დარგებში გადანაწილებაზე და ეს უკანასკნელი კი თავის მხრივ ხელფასის სტრუქტურითაა განპირობებული. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუკი ხელფასის სტრუქტურა მეტნაკლებად გახევდება, ეს ხელს შეუშლის ან შეანელებს ეკონომიკის შეცვლილ გარემოებებზე მორგებას. ამიტომ ისეთ ქვეყანაში, სადაც სხვადასხვა ხელფასებს შორის განსხვავება დიდი ხნის მანძილზე უცვლელი რჩებოდა, უნდა დავუშვათ, რომ რეალური ხელფასის დონე, რომლის დროსაც შესაძლებელია სრული დასაქმების მიღწევა, მოქნილ ხელფასებთან შედარებით გაცილებით უფრო ნაკლები იქნება.
მეჩვენება, რომ თითქოს, განსაკუთრებით სწრაფი ტექნიკური პროგრესის გარეშე, რომელსაც ჩვენ ასე ძალიან ვართ მიჩვეული, ხელფასების მთლიანად გახევებული სტრუქტურა შეუძლებელს გახდიდა სხვა გარებოებების ცვლილებებზე მორგებას, განსაკუთრებით კი იმ გარემოებებზე მორგებას, რომელიც აუცილებელია შემოსავლის არსებული დონის შესანარჩუნებლად და ეს ამგვარად გამოიწვევდა იმ რეალური ხელფასის დონის დაწევას, რომლის შემთხვევაშიც შესაძლებელია სრული დასაქმების მიღწევა. სამწუხაროდ ჩემთვის უცნობია ემპირიული კვლევები ხელფასების მოქნილობასა და ზრდას შორის არსებულ კავშირზე. თუმცა ჩემი აზრით ასეთი კვლევების შედეგები ამ ორ სიდიდეს შორის მაღალ პოზიტიურ კორელაციას აჩვენებდა: არა იმდენად იმიტომ, რომ ზრდა შედარებითი ხელფასების ცვლილებას იწვევს, არამედ პირველ რიგში იმიტომ, რომ ასეთი ცვლილებების გარეშე შეუძლებელია იმ გარემოებებზე მორგება, რაც აუცილებელია ზრდის მისაღწევად.
ჩემი აზრით მთავარი საკითხი იმაში მდგომარეობს, რომ, თუკი მართალია, რომ რეალური ხელფასის დონე, რომლის დროსაც შესაძლებელია სრული დასაქმების მიღწევა, ხელფასის სტრუქტურაზეა დამოკიდებული, და შედეგად, როცა გარემოებების ცვლილებისას სხვადასხვა ხელფასებს შორის მიმართება უცვლელი რჩება, რეალური ხელფასის დონე, რომლის დროსაც სრულ დასაქმებას ვაღწევთ, ან მუდამ უნდა იკლებდეს ან ისე ჩქარა არ გაიზრდება, რაც სხვა შემთხევაში იქნებოდა შესაძლებელი; ეს ნიშნავს, რომ მონეტარული პოლიტიკის მეშვეობით რეალური ხელფასის დონით მანიპულაცია არ წარმოადგენს იმ სირთულეებიდან გამოსავალს, რაც ხელფასის სტრუქტურის სიხისტიდან გამომდინარეობს. ასევე არ წარმოადგენს რაიმე შესაძლო პრაქტიკული „საშემოსავლო პოლიტიკა“ პრობლემის გადაწყვეტის ხერხს. უფრო მეტიც, შეგვიძლია ვამტკიცოთ, რომ სწორედ ხელფასის სტრუქტურის ის სიხისტე, რომელსაც პროფკავშირების პოლიტიკამ ვითომ საკუთარი წევრების ინტერესების (ან „სოციალური სამართლიანობის“) დაცვით მიაღწია, მთლიანათ დასაქმებულთა რეაულური შემოსავლის ზრდის ერთ-ერთ უმთავრეს შემაფერხებელ ფაქტორად იქცა; სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, თუ მოხდება ცალკეული რეალური ხელფასის აბსოლუტურად ან ფარდობითად მაინც შემცირების შეფერხება, დასაქმებულთა რეალური ხელფასის მთლიანი დონე ისე ჩქარა არ გაიზრდება, როგორც ეს სხვა შემთხვევაში იქნებოდა შესაძლებელი.
კლასიკური იდეალი, რომელიც ჯონ სწუარტ მილმა საკუთარ ბიოგრაფიაში აღწერა როგორც „full employment at high wages to the whole labouring population“•, შესაძლებელია მხოლოდ სამუშაოს ეკონომიური გამოყენებით, რაც თავის მხრივ თავისუფალ ფარდობით ხელფასებს გულისხმობს. ამის მაგივრად იმ ადამიანმა, რომელიც ისტორიაში შევა ბრიტანული ეკონომიკის მესაფლავის სახელით, სრული დასაქმების მეთოდად, გამოდიოდა რა ხელფასის ხისტი სტრუკტურიდან, პოპულარული გახადა ხელფასის რეალური დონის დაწევა ფულის გაუფასურებით. უკანასკნელი წლების გამოცდილება ჩემი აზრით ცხადყოფს, რომ ეს მეთოდი პრობლემის მხოლოდ დროებით გადაწყვეტას ნიშნავს. ჩემი აზრით უკვე დადგა ის მომენტი, როცა ჩვენ იძულებული ვართ პრობლემა საფუძვლიანად გადავწყვიტოთ. ჩვენ აღარ შეგვიძლია კიდევ უფრო დიდი ხანი დავხუჭოთ თვალი იმ ფაქტის წინაშე, რომ მთლიანად დასაქმებულთა ინტერესი მოითხოვს ცალკეული პროფკავშირის ძალაუფლების შეზღუდვას, რომლის მეშვეობითაც მათ შეუძლიათ საკუთარი წევრების სხვა დასაქმებულებთან შედარებით ფარდობითი მდგომარეობის შენარჩუნება. როგოც ჩანს ამჟამად უპირველესი ამოცანა იმაში მდგომარეობს, რომ დავაჯეროთ მთლიანად დასაქმებულები, რომ ცალკეული ჯგუფების ფარდობითი მდგომარეობის დაცვის გაუქმება არა მარტო არ აყენებს საფრთხეში მთლიანად დასაქმებულთა რეალური ხელფასების ზრდის პერსპექტივას, არამედ პირიქით ზრდის მას.
ჩემთვის რა თქმა უნდა ნათელია, რომ უახლოეს მომავალში პოლიტიკურად შეუძლებელი იქნება ნამდვილად თავისუფალი შრომის ბაზრის ჩამოყალიბება. ასეთი მცდელობა ისეთ კონფლიქტებამდე მიგვიყვანდა, რაც შეუძლებელს ხდის მის სერიოზულ განხილვას – ან ეს მანამდე იქნება შეუძლებელი, სანამ დამსაქმებლები კოლექტიურად არ მისცემენ დასაქმებულებს მათი საშუალო რეალური შემოსავლის შენარჩუნების გარანტიას. ზუსტად ასეთი სახის გარანტია მეჩვენება ერთადერთ საშუალოებად დაუბრუნდეს ბაზარს სხვადასხვა ჯგუფების ფარდობითი ხელფასების განსაზღვრის ფუნქცია. მეჩვენება, რომ თითქოს მხოლოდ ამ შემთხვევაში შეგვიძლია ვიმედოვნოთ ვუბიძგოთ ცალკეულ ჯგუფებს უარი თქვან საკუთარი სახელფასო განაკვეთების სიმყარეზე, რაც მოქნილი სახელფასო ტრუქტურის მთავარ დაბრკოლებადაა ქცეული. ჩემი აზრით იმიტომ ღირს მთლიან დასაქმებულებს და დამსაქმებლებს შორის ასეთი სახის კოლექტიური შეთანხმების გარდამავალ ღონისძიებად განხილვა, რომ ამ გზით მიღწეული შედეგი დასაქმებულებს ნათლად დაანახებდა, თუ რა დიდ სარგებელს ნახავდნენ ისინი რეალურად ფუნქციონირებად შრომის ბაზრისგან და ეს თავის მხრივ შექმნიდა იმ მოუქნელი და რთული აპარატის გაუქმების პერსპექტივას, რისი შექმნაც იქნებოდა აუცილებელი.
რაზეც მე ვფიქრობ, ეს არის გენერალური ხელშეკრულება, რომლითაც დამსაქმებლები ერთიანად აიღებდნენ თავის თავზე ყველა დასაქმებულის წინაშე მანამდე არსებული რეალური ხელფასის თანხის გადახდის გარანტიას, რასაც დაემატებოდა გაზრდილ მოგებიდან წილი, მაგრამ ყველა ცალკეულ ჯგუფს ან ცალკეულ დასაქმებულს წლის განმავლობაში მხოლოდ გარკვეულ ნაწილს გადაუხდიდნენ, მაგალითად მისი ადრინდელი ხელფასის ხუთ მეექვსედს და დარჩენილ ნაწილს (ყველა საწარმოს გაზრდილი მოგებების თანხიდან განკუთვნილ წილის ჩათვლით) ორი თვის განმავლობაში, წლის ბოლოს და წლიური ბალანსის შევსების შემდეგ, გადაანაწილებდა ეკონომიკის სხვადასხვა დარგებში და ფირმებში დასაქმებულთა შორის, მოგების იმ ცვლილების გათვალისწინებით, რაც გამომდინარეობს უკვე გადახდილი ხელფასების ხუთი მეექვსედის საბუძვლად აღების შემთხვევაში. ხუთი მეექვსედის მიმდინარე გადახდა იმიტომ ავირჩიე, რადგან ამით შესაძლებელი გახდებოდა მოგების წინასწარი გაანგარიშების საფუძველზე საშობაო პრემიის საშუალო თვიური შემოსავლის ოდენობით და დაახლოებით იმავე ოდენობის მეორე საშვებულებო პრემიის გადახდა, მას შემდეგ რაც გასული წლის ბალანსი დაიხურებოდა. მართალია შემდეგი წლისთვის ასევე მოხდებოდა პირველი წლის საშუალო ხელფასების გარანტირება, მაგრამ წლის ბოლომდე ყოველი ჯგუფი მხოლოდ წინა წელს გადახდილი მთლიანი თანხის ხუთ მეექვსედს მიიღებდა და წლის ბოლოს ეს თანხები შეივსებოდა ეკონომიკის შესაბამის დარგში ან საწარმოში მიღწეული მოგების საფუძველზე და ა.შ.
ასეთი მეთოდის შემოღება თითქმის იგივე შედეგს მოგვცემდა, რასაც შრომის თავისუფალი ბაზრის აღდგენით მივაღწევდით, მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ დასაქმებულებს ეცოდინებოდათ, რომ მათი საშუალო რეალური ხელფასი კი არ შემცირდებოდა, არამედ შეიძლება მხოლოდ გაზრდილიყო. ჩემი აზრით, ეკონომიკის სხვადასხვა დარგს და საწარმოს შორის თანამშრობლების განაწილების განსაზღვრის საბაზრო მექანიზმის ირიბი გზით ამუშავება ცალკეული ჯგუფების რეალური ხელფასების თანდათანობით კლებასთან ერთად საშუალო რეალური ხელფასის დონის მკვეთრ ზრდას გამოიწვევდა.
უნდა დამიჯეროთ, რომ ასეთ უცნაურ წინადადებას დაუფიქრებლად არ შემოქთავაზებდით. მაგრამ ასეთი სახის რაიმე ღონისძიება ხელფასის სტრუქტურის მზარდი გახევების პროცესის შემობრუნების ერთადერთ შესაძლებლობათ მეჩვენება, რაც ჩემი აზრით არა მარტო ისეთი ქვეყნების როგორიცაა დიდი ბრიტანეთი ეკონომიკური სირთულეების მთავარ მიზეზს წარმოადგენს, არამედ აქედან გამოწვეული სიმპტომების „საშემოსავლო პოლიტიკის“ და მისთანების მეშვეობით მკურნალობით ასეთი ქვეყნების ეკონომიკურ სტრუქტურას დაგეგმილს და ამიტომ უფრო ხისტს ხდის. ჩემი აზრით პრობლემის გადაწყვეტის ხსენებული გზა დასაქმებულებს მხოლოდ სარგებელს მოუტანს, მაგრამ ცხადია ვაცნობიერებ, რომ პროფკავშირების ფუნქციონერები ამით საკუთარი ძალაუფლების დიდ ნაწილს კარგავენ და ამიტომ ისინი მას სრულიად შეეწინააღმდეგებიან.

Georgian Graffiti

2007-06-02T23:44:00.000+02:00

First two are from the same author- Miro. Third one belongs to other guy. You can see some works of Miro on Flick: http://www.flickr.com/photos/mirtsumi/ or click here

Babel Caucase Caravan

2007-05-06T13:20:00.000+02:00

So Caravan reached Tbilisi..before that Caravan stopped in Lanchkhuti and Nukriani. I have talked with memebers of caravan, they are enjoying their stay in Georgia, but are upset with two things: they can't enter Chechnya and that Sarkozy is leading in president elections.. After Tbilisi Caravan planned to enter Chechnya, but as it seams Russian officials refused to give visas (read more about that). Here is video that I shot at Ethnographic Museum not far away from Turtle Lake.

International Drinking Song by OTAR & the Glitch

2007-04-23T02:22:00.000+02:00

Georgian Wine best you can buy!!! :)

The Gglitch - International Drinking Song

Add to My Profile | More Videos

OTAR & the Glitch on MySpace

Beer in Georgia

2007-04-20T15:18:00.000+02:00

As GBC (Georgian Business Consulting) reports 70 million liters of beer sold in Georgia in 2006.

According to beer producers, there was sold nearly 70 m liters of beer this year, which accedes by 18-20 % to the last year’s data, when there was sold only 58 m litters of beer a year. Local beer Market is full of national production.

The market is mainly controlled by three leading beer companies, which control nearly 95 % o the local market. According to beer producers Georgian market is divided as follows: Kazbegi-50 %, Lomisi-28 % and Castel-17 %. Imported production takes only 5.
A man drinks average 230 litter of beer a year. “According to our survey, a man average drinks 1.15 little of beer one time and 140 times a year.

Free Hugs in Georgia

2007-04-15T11:19:00.000+02:00

Upaso Chaxuteba

Add to My Profile | More Videos

www.freehugscampaign.org

ipod, irack and ....

2007-04-05T14:37:00.000+02:00

ღირებულებები, რომელსაც არ ვაღიარებთ...

2007-04-03T11:32:00.000+02:00

საინტერესო სტატია 24 საათიდან:

ნებისმიერი სახელმწიფო წარმოადგენს ღირებულებათა სისტემას, რომელზეც საზოგადოების დიდი ნაწილი შეთანხმებულია. ვთქვათ, თანამედროვე განვითარებულ ქვეყნებში ეს არის კანონის უზენაესობა, ადამიანის თავისუფალი პოლიტიკური და პირადი არჩევანის უფლება, სიტყვის თავისუფლება, რელიგიური თავისუფლება, სქესთა თანასწორობა. ნაკლებგანვითარებული ქვეყნებისთვის ეს არის უფლის და მისი კანონების უზენაესობა, მამაკაცთა უპირატესობა, უფროსის მორჩილება და ა.შ.
ღირებულებების თვალსაზრისით, განვითარებულ და განუვითარებელ ქვეყნებს შორის მთავარი სხვაობა - ადამიანია. ერთში ადამიანი არის მთავარი ღირებულება (ინდივიდის უფლებები არის ხელშეუვალი და კანონებით გარანტირებული, მას ასევე აქვს მოვალეობები, რომელიც ასევე კანონებით არის დარეგულირებული). მეორეში კი - მთავარი ღირებულება არის თემი, სახელმწიფო და საზოგადოების საჭიროებები. ასეთ საზოგადოებებში ადამიანი მნიშვნელოვანია იმდენად, რამდენადაც მას შეუძლია ამ მთავარი ღირებულების დაცვა და მისი ერთგულება. გაგრძელება იხილეთ აქ

New map of Tbilisi

2007-04-02T16:36:00.000+02:00

New map of Tbilisi with extended borders. Thanks to Dvorsky!

Tbilisi still ghetto for extraordinary people?

2007-04-02T13:42:00.000+02:00

About that sings georgian rock band "Nebo SSSR" from their album "End of Ghetto?". They sing in Russian as well as in English. They can be found on Myspace here (russian songs) and here (english songs).

German Guy makes Khinkali

2007-04-01T16:10:00.000+02:00

Ingredients:
Fat mutton/meat/ - 300 gr,

Pork/meat/ - 200 gr,

Onions - 3 bulbs,

Wheat flour - 500 gr,

Parsley, coriander, rosemary, salt and pepper to taste

Method:

Cut the meat into pieces and mince it together with onions.

Season the force-meat with parsley, coriander, rosemary, pepper and salt, add 1/2 glass of warm water and thoroughly mix.

Sieve wheat flour, collect it into a heap, make a dip in the middle of the heap, pour a glass of water into it, and add some salt and mix.

Roll out the paste to a thin layer (about 2 cm thickness) and cut out round pieces with glass and then make thinner of a dessert plate size.

Put a table spoonful of the force-meat on each taste piece/collect the edges to a bunch/, twist them and slightly press, giving them the shape of a bulb.

Put the khinkali into a sauce-pan with salted boiling water and boil them. Stir carefully from time to time preventing the khinkali from sticking to the sauce-pan bottom.

When the khinkali are float, they are ready and can be served.

Taboo Websites?

2007-03-30T22:18:00.000+02:00

I was wondering which georgian Websites could be potentially tabooed in georgian society and found only three. There are 3 reasons why I found only three : 1. I searched in Georgian net badly 2. Georgian society is very tolerant 3. Georgian net is very poor with good or bad websites in general. I have such a feeling that the last reason is the closest to truth...

There are at least 2 themes in georgian society that almost nobody wants to discuss and make opinion on them publicly: religion and sex. Websites that i found are directly connected to both of these themes.

1. www.religion.ge often criticizes official georgian orthodox church and takes tolerant position to other religious denominations in Georgia.

2. www.inclusive-foundation.org this website focuses on sexual minorities in Georgia and advocates their rights.

3. www.psycho-log.blogspot.com is only in English and one might think, that it's not georgian website, but counters that are on this site makes me suggest, that this site is for small, but still for georgian audience.

If you know other websites please write them in comments.

Georgian soldiers in Iraq

2007-03-28T15:52:00.001+02:00

I found first (i guess) georgian soldier's blog. He is based in Iraq and has some interesting photos, along with his commentaries, about his life in Iraq(though most of them are in georgian).

http://armyranger.wordpress.com/

Currently 850 Georgian troops are deployed in the cities of Iraq (Baghdad and Baqubah), making Georgia one of the top contributors to the U.S.-led coalition on a per capita basis. As for Afghanistan, 150 soldiers are stationed there contributing to the NATO-led operation. Georgia is to increase its military contingent in Iraq to 2,000 troops and in Afghanistan 100 more Georgian troops will be sent.

Ozoni (georgian music magazine)

2007-03-09T11:10:00.000+01:00

Ozoni Advert

Ozoni on MySpace

12 половых заповедей революционного пролетариата

2007-03-05T21:31:00.000+01:00

Georgian Gothic Music

2007-02-26T13:35:00.000+01:00

Gothic music is not popular in georgia. I know only one Band called Yorick.

They recorded two albums: "The Rest is Silence" and just released "Plebeian reign". You can find some info's on their Website.

I found on youtube their song: "Time to go! Time to go!". Main theme of the album is based on Bulgakov's "The Master and Margarita". Other two songs are based on Lermontov's "Demon" and Tolstoi's "Anna Karenina".

In this song featuring Artist is "Pecho" ex-vocalist of Soft Eject, who sings The Master's part.

Folk&Classic Music on MySpace

2007-02-09T09:51:00.002+01:00

Soft Eject

Soft Eject on MySpace
Is 6 member band from Tbilisi, Georgia. Founded in 1989. The first performance at Batumi, Georgia rock festival 1990. 1995 the band made their first music video Please Just Carry On in Tbilisi, and still appears on top Georgian musical TVs along with other videos of the band. 1996 SOFT EJECT established own S.E.Studio in Tbilisi. 1996-2000 - the band experimented with synthesizing rock, folk and classical music genres. Experimental music was successfully performed at the Tbilisi Guitar Festival 2000. Soft Eject performed number of solo and joint concerts throughout Georgia. June of 2001 SOFT EJECT performed in The Central Philharmonic Hall in Tbilisi. The concert had a live TV and online broadcast. In 2002 the film Soft Eject Wanderer by Nino Dalaqishvili was released. In September 2002 Soft Eject visited the UK, participated in, the In The City festival in Manchester and performed on Georgian Night concert featuring 4 bands from Georgia. Afterwards the band performed in various clubs in Greater Manchester and Liverpool. 2003 The second trip to UK featuring 19 performances in 22 days. In 2003 the band worked on their new CD Caucasus Dances. 2003 September - the band organized and performed the public project called Vote For Your Future and intensively toured around Georgia with other leading bands of the country. November 2003 organized and participated in the concert Help Your Country in Tbilisi. The gig was broadcasted all over the country. 2003 During the Rose Revolution the band actively participated in the revolutionary movement, supporting the peaceful manifestations in Tbilisi in cold and rain days of Late November. As a result Soft Eject, along with few other performers, were nicknamed The Rain Musicians. 24 November 2003 - The band organized and participated in the concert held in front of the Parliament House of Georgia celebrating the anniversary of the Rose Revolution. 2003-2004 organized and participated in the tour supporting the newly elected President. Performed during the 2004 New Years Eve concert on the central square of Tbilisi. 2004 - Extensively toured across Georgia. May 2004 organized and participated in the concert at the Batumi Stadium with over 100 000 audience, which was broadcasted countrywide. 2004 participated in Georgian Folk Festival ArtGeni. 2005 Soft Eject participated intensively in various live TV and radio shows. 2005 August - Participated in Kvariati Summer Festival Print on the Sea, organized by company Step Records. 2005 September - Tbilisi Days In Kiev concert in Baboon Cafe with Green Room 2005 September Prelude Festival, Kennedy Center, Washington USA, Gig in Iota Club, Arlington VA. Discography: Nine mountains Away 2002 Night - 2002 Wanderer 2001 Collection - 1995 Now! 1995 Something New 1994 Everybody 1993 Bottom of Form.

The Shin

The Shin on MySpace
The Shin are Zaza Miminoshvili (guitars, panduri), Zurab J. Gagnidze (electric and acoustic bass, vocals) and Mamuka Gaganidze (vocals, percussion). In their Georgian homeland, these musicians belong to the artistic elite of the country and are well known as leading composers and musicians. They have scripted pieces for productions at the Tbilisi State Theatre, numerous film, TV, and radio projects in Georgia and around the world, have taken part in several international projects, working together with great composers, directors and artists such as Gia Kancheli, Robert Sturua, Giora Feidman, Chaka Khan, Randy Brecker, Okay Temiz, Fuat Saka and many others. Musicians have lead several workshops on Georgian polyphony polyrhythmic and improvisation-theory. The Shin has participated in various festivals and won several prizes in recognition of their work. In Georgian Shin means "the road home". Even though each of us has our own personal road home and our own personal home, the music of The Shin has the amazing ability of leading everyone "home". The music leads you to somewhere you know you've been before, where the windows are fogged over from the rain and it smells of kitchen smells, where you hear voices and, even though you might not understand what they are saying, you understand everything anyway. This music leads you home, no matter how far away it is.

Levan Tskhadadze

Levan on MySpace
Levan Tskhadadze was born in 1983 in Tbilisi; He studied in the E. Mikeladze School of Instrumental Music and V.Sarajishvili Tbilisi State Conservatory with Davit Djishkariani. In 2009 he graduated at the Amsterdam Conservatory, where he studied with Harmen de Boer.

In 2010 he continued his studies with Michel Lethiec in Nice Conservatory, at this moment he is finishing his master studies in Amsterdam Conservatory.

Levan is a founder and artistic director of the Tbilisi Wind Festival, where he collaborates with such musicians as Radovan Vlatkovic, Sergio Azzolini Maurice Bourgue and many others.

He won several prizes during his studies, such as: Georgian President's Scholarship, Francois Leleux Wind Competition in Tbilisi, Scholarship of the foundation "Solo", founded by Elisabeth Leonskaya.

Levan received master classes from Karl Leister, Ralph Manno, Joan-Enric Iluna, Paul Meyer, Anthony Pay, Menahem Pressler and Michel Lethiec. Levan played as principal clarinet in Tbilisi Opera Orchestra, Georgian Chamber Orchestra in Ingolstadt, Europa Philharmonie and Belfast Ulster Orchestra.

He performs with different Georgian Orchestras as a soloist and plays chamber music in various halls of Europe.

Nino Gvetadze

Nino on MySpace
Nino Gvetadze won the Second Prize, Press Prize and Audience Award at the International Franz Liszt Piano Competition 2008. She has received a prestigious Borletti-Buitoni Trust Award 2010.
Born and raised in Tbilisi , Georgia , Nino Gvetadze studied with Veronika Tumanishvili, Nodar Gabunia and Nana Khubutia. After her graduation in the Tbilisi Conservatory, Nino moved to the Netherlands , where she studied with Paul Komen and Jan Wijn.
During her studies Nino received various awards, among those: Grant of the foundation of "solo" founded by Elisabeth Leonskaya, Grand prize and 2 special prizes at the YPF Piano Competition, Holland.
From the age of 6 Nino has performed with orchestras. She has played with such conductors as Yannick Nézet-Séguin, Michel Plasson, Michel Tabachnik, Otto Tausk, Etienne Siebens, Jansug Kakhidze and John Axelrod, and performed with such orchestras as the Brussels Philharmonic, the Rotterdam Philharmonic, Dutch Radio Philharmonic and Radio Chamber Philharmonic, the Hague Residence Orchestra, Limburg- and Brabants Symphony, Rheinische Philharmonie and Seoul Philharmonic.
She has participated in various music festivals around the world including chamber music with Jean-Yves Thibaudet at the Spoleto Festival, recital in Bayreuth, Germany on the Grand piano of Franz Liszt, Recital in the Pro Musica Preisträger am Klavier-Zyklus in Hannover, a China/Korea tour in July 2010, concert with the Georgian Sinfonietta on the Young Euro Classic Festival in Berlin, Germany, recitals and chamber music on the Grachtenfestival in Amsterdam, Holland, Concert with Brussels Philharmonic during the Brahms Festival in Brussels, Belgium and many others.
In March 2010 she performed on the famous Grand piano of Vladimir Horowitz live on Dutch Television. In 2009 Brilliant Classics released a CD of Nino Gvetadze featuring the piano repertoire of Modest Mussorgsky. Together with violinist Frederieke Saeijs, she recorded complete Sonatas of Carl Maria von Weber for Naxos. Her radio recordings are frequently broadcast by different channels of European TV and Radio.

Nino's Website

Web 2.0 (digital ethnography)

2007-02-08T15:00:00.000+01:00

Electro Music Boom in Tbilisi

2007-02-02T11:19:00.000+01:00

At least if it's not a Boom, it's very "cool" to listen e-Music and if you can also mix some tracks with software called "Traktor" than you are really cool guy here! Clubbing in Tbilisi is popular and cool stuff to do, though their are not lot of clubs. Their is also trend to minimal techno/house style music. I will use again MySpace to present some of georgian Dj's, that I find play interesting music, though I am not big fan of electro music:

Sikha

Sikha's MySpace
Sikha was born in Tbilisi capital of Georgia (small country near Black Sea). As a teenager he was playing in various bands on bass guitar and was studying at the medical school at the same time. In 1994 he founded underground band Afternoon Version together with his close friends, which had success and won prize in 2000 on Georgian music festival. In 2001 Sikha moved to London to pursue his dream of music production. Apart from producing solo work he is also collaborating with other musicians. MOst recently he has started experimenting with laptop DJing and it proved to be a successful experiment. Several of his tracks were included in various compilations in the UK & USA. Released Tracks: Early 2003 - Track Something (original track from Afternoon Version album To-gether) was included in Peoplesound.coms compilation CD complimenting DJ Dave Pearce's new dance column feature in Daily Star newspaper in UK 2003 Track Together car remix (original track from Afternoon Version album Together) was also included in American label Abstrakt Realitys compilation CD Chill Vol 2. www.abstraktreality.com 2004 Sunday Morning remix of original track by Levan on deep touch www.sfprecords.com 2004 All Night Long Levan & Sikha released on KYR Records Netherlands http://www.kyrrecords.nl/ 2004 Summertime revision Sikha & Zuricha (as Guria Revision)- Released on Chica discos label together with another track Dust www.chica-discos.com 2005 Beautiful day D32 Remix - on VIPNIK sounds.

Ekala

Ekala's Myspace she plays minimal techno/house.

Levan

Levan's MySpace he is also based in London.

CRRC Research Fellowships

2007-02-01T13:32:00.000+01:00

CRRC is preparing a new round of research fellowships. Are you curious about a social science issue? Do you have some ideas or hypotheses that you want to explore further? This fellowship could be the perfect opportunity for you!

What issues are we looking to address?

We're looking for social science research that addresses pressing issues your country faces. The Millennium Development Goals constitute one such urgent research agenda. Other likely issues include child poverty, migration and democratization. However, we are happy to listen to your suggestions. We can also help you develop your ideas, if you are still unsure, but are committed to undertaking professional research. Look at our blog, http://crrc-caucasus.blogspot.com, to see some of the issues that previous fellows have worked on.

What issues are we NOT looking to address?

We are open to innovative ideas and projects. But we are not particularly interested in geopolitical studies, partisan pieces, or research that is unfocused, speculative (or too theoretical) and does not ground itself in the relevant existing literature. We prefer research that can make a real impact by improving people's lives.

What results are expected?

We want you to produce international quality research. You should aim to publish your research in a peer-reviewed journal. This will give your research international recognition. We will help you find an appropriate journal to which you can submit your work. We also expect your work to contain prescriptive richness and ask you to present you findings to relevant interested groups (international organizations, NGOs, government agencies) in your home country.

Who is the fellowship for?

You are smart, committed, curious and want to apply all your abilities. Typically you will have at least a Master's Degree. You are committed to develop your research ability and have a track record of excellence. You may work in fields other than research, but you are interested in getting back into research because you realize there are excellent long-term opportunities in the field. We require a working knowledge of English, since you want to publish internationally. Exceptions can be made for those doing quantitative and survey work. (Sorry, no funding for stipends abroad, or for Westerners.)

What do you get?

Primarily you get the satisfaction of doing excellent work and of being part of a small but vibrant community of internationally recognized research scholars in the South Caucasus. Moreover, if you get published internationally many opportunities follow. The fellowship provides an opportunity to prove your professionalism, which you can use for many other applications (jobs, consultancy work, joint research projects, conference participation, to name the most obvious). Depending on your research project, you can also get between 2000 and 4000 US dollars for pursuing your research interest (surveys, for example, may have higher costs).

Is it easy?

Yes and no. We will help at every step. But it certainly is not easy money. In research you confront new challenges and difficult decisions all the time. That is why we are doing it, after all. It requires determination and persistence -- we hope you will join us in the thrill of discovery.

How to prepare?

Our application procedure is specifically designed to help you develop your research proposal. Write us a short e-mail now (by the latest February 22) to Tamta at tamta@crrccenters.org to find out more, telling us about your field of interest. We will send you an email to let you know about the next step and to invite you to discuss your ideas at our open houses.

Georgians on MySpace

2007-01-31T10:09:00.000+01:00

I posted in Septemeber, about some georgian musicians on MySpace. I will try to track Georgians on MySpace and give roundups time from time. In this post I will try to give look at some bands who play Indie music.

OTAR my cousin and grandson of georgian composer Otar Taktakishvili. He released two albums: Fuse (2002) and Rebel Record (2006). He plays with the band called The Gglitch.
The Gglitch - International Drinking Song

Add to My Profile | More Videos

Otar's MySpace.

John Jolly is also known as SirG and Gvarj. He's been a part of numerous bands and projects (Sakhli, Genetic Code, Georgian Dance Mpire, Somebodies, SD1, Bibi da Sergi). Sergi is editor in chief of the only music magazine in Georgia (OZONI) and presents two radio shows. MusicHall (Thursdays, FM103.4, TBILISI, GEORGIA) covers newest developments in nearly every genre of electronic music. Muzorama (Sundays, FM106.9 , TBILISI, GEORGIA) is for those who’ve been interested in modern rock, indie, alternative, punk reggae and innovative pop music. Both shows provide information about newest releases, legal MP3 downloads, interesting remixes and cover versions. Listen 2 the shows @ MUZORAMA.

Young Georgian Lolitaz (see my post) recently moved to London and gave their first concert. Here is video

You can read interesting article about Indie music life in Moscow here. eXile complains about low quality music played in Indie clubs.
eXile: ,,the fact is that Moscow's indie scene has almost nothing to do with "indie." And in part, that's because "indie" itself has pretty much become little more than a stance or a fashion choice. The original "indie" grew out of the post-punk college radio scene during the 1980s. It was a mostly Middle American avant-garde movement that took anti-fashion and anti-commercialism as seriously as Middle American Protestants would. That meant wearing worn-out clothes, not combing your hair, and basically not caring. Punk was too fashion-victim. Indie was all about not giving a shit. Or at least pretending to not give a shit,,

,,From what I could tell, the context was all lost on Muscovites. Indie here is just a way of differentiating yourself, of being a bit more Western, a bit more kewl, than the tired old raver hags. As Walter Sobchak might say, Moscow indie in Moscow has no frame of reference, it's like a child wandering in the middle of a movie and...,,

What will be instead of "Evrika" ?

2007-01-30T10:40:00.000+01:00

As Radio Imedi reports Georgian patriarchate establishes its TV channel. Patriarch Ilia said: television company will have a public broadcasting and it will be called “Georgian International TV Chunnel”. TV station under the patronage of the Georgian Orthodox Church will begin broadcasting aimed towards promoting, as the founders say, “Georgian national values”. The television station won’t be political and informational. Mainly, it will have cultural-cognitive and educational programs and religious broadcasts. The important part will be appropriated for broadcasts for diaspore.
Tbilisi-based Evrika TV, owned by ex-communication minister Pridon Injia, who is currently affiliated with the opposition Labor Party, will give its TV frequency for the Church's broadcasts. Currently the frequency is leased by the Tbilisi-based TV studio Maestro, the channel mostly shows entertainment programs including studio “Maestro’s” reality show “Amtanebi”, which is popular among youngsters; however the Patriarchy and conservative circles have negative attitude toward this program.
The station will be chaired by Giorgi Andriadze, former parliamentary secretary of the Georgian Orthodox Church and founder of the public movement National Lobby.

Evrika was one of the worst TV stations and somehow I don't believe new one will be better...

iPods & Big Macs

2007-01-30T09:29:00.000+01:00

CRRC Blog has very interesting post about iPods and Big Macs as a comparative tool to measure purchasing power and currency valuation in South Caucasus. Blog refers to Economist and Marginal Revolution Blog (Big Mac case) and Australian Bank (iPod case).
CRRC compares prices of iPods in the region and argues that they are not as low, as it schould be expected since iPods sell for much more than their production costs.

2 GB iPod Nano:
Armenia, 288 US dollars
Georgia, 224 US dollars
Azerbaijan, 199 US dollars

CRRC Blog gives various possible explanations for such price differences:
1. Azerbaijan may have a larger local customer base, allowing them to charge less for the individual item.
2. Armenia may have higher transport costs, or simply a dealer that can keep a very straight face. It is also possible that many Armenian customers actually shop abroad, and those that are left locally are prepared to pay the premium.

No suggestions are given for georgian case though.

Becker -Posner critique on Libertarian Paternalism

2007-01-16T13:52:00.000+01:00

Libertarians believe that individuals should be allowed to pursue their own interests, unless their behavior impacts the interests of others, especially if it negatively impacts others. So individuals should be allowed, according to this view, to buy the food they want, whereas drunk drivers should be constrained because they harm others, and chemical producers should be prevented from polluting as much as they would choose because their pollution hurts children and adults.

Modern research argues that sometimes individuals may not have enough information to effectively pursue their interests. In these cases, it may be suggested that government regulations and rules help guide individuals to the better pursuit of interests they would have if they had additional information. A few weeks ago Posner and I debated the role of information in interpreting New York City's recently enacted ban on the use of trans fats in restaurants.

სოციალიზაციის თავისებურებები თანამედროვე ქართულ კულტურაში

2007-01-06T11:17:00.000+01:00

ავტორი:გაგა ნიჟარაძე

სოციალიზაცია: ინდივიდის მიერ მოცემულ კულტურაში,
სოციალურ გარემოში არსებული ნორმების, ტრადიციების,
ცხოვრების სტილის შეთვისება და გაზიარება.

თანამედროვე კროს-კულტურულ ფსიქოლოგიაში კულტურების ერთ-ერთ ძირითად მახასიათებლად ითვლება ინდივიდუალიზმი – კოლექტივიზმი (Hofstede, 1980). ინდივიდუალისტურ კულტურებში საზოგადოების ძირითადი ერთეულია ინდივიდი. სოციალური ცხოვრების მთავარი რეგულატორია აბსტრაქტული ნორმა (კანონი, რელიგიური მცნება და მისთ.); თანასწორობისა და ინდივიდუალური თავისუფლების ხარისხი მეტია. ინდივიდუალიზმის ინდექსი ყველაზე მაღალია ანგლო-საქსურ, ჩრდილო ევროპულ კულტურებში, ოდნავ ნაკლები – სხვა ევროპულ კულტურებში (Triandis, 1995).
კოლექტივისტურ კულტურებში საზოგადოების ძირითადი ერთეულია ჯგუფი, დიდი (ერი, `ხალხი~, რელიგიური ერთობა და მისთ., ანუ ისეთი ჯგუფები, რომელთა წევრებიც არ იცნობენ ერთმანეთს პირადად), ან მცირე (გაფართოებული ოჯახი, სანათესაო, სამეგობრო, სამეზობლო და ა.შ., ანუ ჯგუფები, რომელთა წევრებიც ერთმანეთს პირადად იცნობენ). ჯგუფის ინტერესები პრევალირებს ინდივიდუალურზე; ინდივიდი რიცხვით ნაკლები სოციალური ჯგუფის წევრია, მაგრამ მათ მიმართ მეტი ვალდებულება აქვს; ჯგუფის წევრობიდან გამომდინარე ვალდებულებების პირნათლად შესრულების შემთხვევაში ჯგუფი იცავს თავის წევრს და ზრუნავს მასზე. სოციალური ცხოვრების რეგულატორია ჯგუფში არსებული ნორმები, ზოგჯერ კი ავტორიტარული პიროვნების ნება (Triandis, 1995). დიდ ჯგუფებზე ორიენტირებული კოლექტივისტური კულტურის მაგალითია რუსეთი, ხოლო მცირეზე – საქართველო. ქართული კულტურა განეკუთვნება მცირე ჯგუფებზე (გაფართოებული ოჯახი, სამეგობრო, სანათესაო და ა.შ.) ორიენტირებულ კოლექტივისტურ კულტურათა ტიპს.

***
საქართველოში მცირე ჯგუფი არა მარტო ძირითადი, არამედ თვითკმარი ერთეულია. სხვა სიტყვებით, მცირე ჯგუფის ფარგლებში შესაძლებელია ძირითადი სოციალური მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება (ურთიერთობა, ძალაუფლება, პრესტიჟი და სხვ.). საზოგადოების ყოველი წევრის ატრიბუცია ხდება იმ მცირე ჯგუფების (თანამედროვე ტერმინოლოგიით, ინ-ჯგუფების) მიხედვით, რომელთა წევრიცაა იგი (ამის ნაცნობი, იმის მეზობელი, ვაკელი და მისთ.). ის ინ-ჯგუფები, რომლებშიც შედის საშუალო ქართველი, პრაქტიკულად სრული შემადგენლობით იკრიბებიან თავისი წევრის პანაშვიდზე, ყველაზე ახლობლები ან პატივცემულნი კი – ქელეხზე. ქართული პანაშვიდი როგორც რიტუალი პირველ რიგში ემსახურება ინ-ჯგუფის სიდიდის, სიძლიერის, გავლენიანობის დემონსტრაციას და ამ ჯგუფის შეკავშირებას.
ქართული ინ-ჯგუფი, როგორც ქალაქად, ისე სოფლად, შეიძლება შევადაროდ სოფელს, სადაც ყველა ყველას იცნობს, ენათესავება ერთმანეთს, მეტ-ნაკლებად ხშირი ურთიერთობა აქვს ერთმანეთთან, იცის სოფლის ნორმები და ტრადიციები, რომლებიც მეტ-ნაკლებად ერთნაირია ყველა ქართულ `სოფელში~. ამავე დროს, ინდივიდისათვის თავისი `სოფელი~ ოთხ `უბნად~ იყოფა: ოჯახი პლუს სანათესაო; სამეზობლო; `საძმაკაცო~ და `სათანმშრომლო~. როგორც ჩვენმა გამოუქვეყნებელმა გამოკვლევემ უჩვენა, ამ `უბნებში~ გარკვეულად განსხვავებული ნორმები მოქმედებს: სანათესაო და სამეზობლო განიხილება როგორც უფრო ფორმალიზებული სტრუქტურები, სადაც ინდივიდის პირადი ინიციატივა ტრადიციულ სოციალურ სტერეოტიპებს ემორჩილება; ნათესავებსა და მეზობლებს ინდივიდი უფრო ხშირად ვერ ირჩევს; მეგობრებისა და თანამშრომლების `უბნებში~ ინდივიდის თავისუფლების ხარისხი უფრო მაღალია. სწორედ ამითი უნდა აიხსნებოდეს, რომ ცდის პირთა სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი ნაწილი თანახმა იყო ემეგობრა და ეთანამშრომლა გარკვეული ეროვნებების წარმომადგენლებთან, მაგრამ უარს ამბობდა მათი ოჯახის წევრებად მიღებაზე და/ან მათთან მეზობლობაზე.
ამავე დროს, თამამშრომელთა ქვეჯგუფი ძირითადად ფასდება არა საქმის, არამედ ურთიერთობათა კრიტერიუმით და ამგვარად უახლოვდება მეგობარ-ნაცნობთა `უბანს~. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ხსენებულ `უბანთა~ ღირებულება ინდივიდის სიცოცხლის სხვადასვა პერიოდში სხვადასხვაა, თუმცა, ოჯახ-სანათესაოს და `საძმაკაცოს~ მაინც უპირატესი მნიშვნელობა ენიჭება.

***

სასიცოცხლო ინტერესები პრინციპში `სოფლით~ შემოიფარგლება, თუმცა, რა თქმა უნდა, სხვა `სოფლებიც~ არსებობენ. ჩვენი `სოფლელი~, რომელიც სხვაგან წავიდა და იქ გაითქვა სახელი, ანდა `სოფლელი~, რომელიც აქაურობას გარეთაცაა ცნობილი, პირველ რიგში მოცემული სოფლის `სახეა~, მის პრესტიჟს ემსახურება სხვა `სოფლებთან~ მიმართებაში. ამასთან, კავშირების ქონა სხვა `სოფლებთან~ `სოფლელისათვის~ სასურველი და ღირებულია. ამგვარი პიროვნება ლიდერის როლში გვევლინება.
ყოველ `სოფელს~ ჰყავს თავისი ექიმი, იურისტი, `დიდი კაცი~ და მისთ., რომლებთაც პირველ რიგში მიმართავენ საჭიროების შემთხვევაში თავისიანები; `სოფლის~ პროფესიონალები ან თვით უწევენ სათანადო სამსახურს `თანასოფლელებს~ (ამასთან, მიღებული ნორმების დაცვით - უფასოდ, ურიგოდ, უფრო ხარისხიანად, ვიდრე სხვა `სოფლების~ წარმომადგენლებს), ან პროტექციას უწევენ მათ თავის კოლეგებთან. რაც უფრო ფართო სპექტრის და გავლენის წევრები ჰყავს `სოფელს~, მით უფრო მეტი ავტორიტეტი აქვს მას როგორც სოციალურ ჯგუფს. ამგვარი სტრუქტურა და მენტალიტეტი ასე თუ ისე აგვარებს ყოველდღიურობის მიმდინარეობას, მაგრამ უუნაროა გადაჭრას სახელმწიფო და სხვა ფართომასშტაბიანი პრობლემები.

***

ქართული სოციუმის ამგვარი სტრუქტურა განსაზღვრავს ჰორიზონტის სივიწროვეს როგორც სივრცეში, ისე დროში. სივრცე ძირითადად შემოიფარგლება `სოფლით~, დრო კი წარსულით, აწმყოთი, მომავლის განზომილება კი პრაქტიკულად არ მოქმედებს. ქართული კულტურის `ქცევითი სივრცე~ აწმყოზეა ორიენტირებული. გრძელვადიანი დაგეგმარება, შორს გათვლილი სტრატეგია ქართული კულტურისათვის უცხოა როგორც ინდივიდუალურ და ინ-ჯგუფის, ისე სახელმწიფოს მართვის დონეზეც (საგულისხმოა, რომ საქართველოს ხელისუფლებას არ მიუღია არც ერთი პროგრამა, რომელიც რამდენიმე ათწლეულზე ყოფილიყო გათვლილი; მაგრამ მიეღო კიდეც, საეჭვოა, რომ იგი შესრულებულიყოს) .

***

ქართული საზოგადოების სოციალურ სტრუქტურასთან ზუსტ შესაბამისობაშია ბავშვის აღზრდის სტილი, ამასთან, მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დადგენა აქ ძნელია. ოჯახში სუფევს, ე. ფრომის ტერმინოლოგიით, დედობრივი, ანუ უპირობო სიყვარული (Fromm, 1967) – ჩემიანი, განსაკუთრებით კი შვილი, ყოველთვის მართალია და საყვარელი, როგორიც არ უნდა იყოს იგი. ამის საწინააღმდეგოდ, მამობრივი სიყვარული განპირობებულია – ბავშვმა უნდა გარკვეული პირობები შეასრულოს, რათა მშობლების სიყვარული შეინარჩუნოს. ფრომის მიხედვით, ოპტიმალურ შემთხვევაში, მამობრივი სიყვარული თანდათან ენაცვლება დედობრივს (მაგრამ ბოლომდე მას არ განდევნის), რის შედეგადაც ყალიბდება სუვერენული, მოწიფული პიროვნება (გასაგებია, რომ ხსენებული ტერმინები პირობითია; როგორც დედობრივი, ისე მამობრივი სიყვარული შეიძლება აკავშირებდეს ნებისმიერი სქესის, ასაკის, ნებისმიერ ნათესაურ თუ სხვა დამოკიდებულებაში მყოფ ადამიანებს).
თანამედროვე ქართულ საზოგადოებაში მამობრივი სიყვარულის ნასახი არ შეიმჩნევა. ყველაფერს მსჭვალავს დედობრივი ურთიერთობები , ოჯახიდან ვიდრე ხელისუფლების სტრუქტურებამდე. მაგრამ სოციალიზაცია ოჯახიდან იწყება.
`საშუალო~ ქართულ ოჯახში ბავშვი განიხილება არა როგორც მომავალი სუვერენული პიროვნება, არამედ როგორც მშობლების ნაწილი. მას ზრდიან ჰიპერ-მზრუნველობის პირობებში; მისი ყველა მოთხოვნილება კმაყოფილდება მაშინვე და ხშირად ჭარბად, ამასთან, ძირითადი აქცენტი კეთდება კვებაზე. აღსანიშნავია, რომ ისეთ ოჯახში გაზრდილი ბავშვი, რომელიც ვერ უზრუნველყოფს ამგვარ ზრუნვას, ფრუსტრირებულია საკუთარი იმპულსების მყისიერი დაკმაყოფილების, თავნებობის `მიმართულებით~, ვინაიდან მიღებული და სასურველი ნორმა სწორედ ესაა.
ჰიპერმზრუნველობის საერთო ფონი პერიოდულად ირღვევა სიმკაცრის ხანმოკლე `აფეთქებებით~ - ყვირილით, უხეშობით, ზოგჯერ ცემითაც. არის ოჯახები, სადაც ფონს ამგვარი ურთიერთობა შეადგენს - სწორედ ამ შემთხვევაში განიცდის ბავშვი სპეციფიკურ `ქართულ~ ფრუსტრაციას, გრძნობს რა, რომ არ წარმოადგენს ოჯახის უპირობო ცენტრს, როგორც ეს ქართულ გარემოშია მიღებული. მაგრამ უფრო ხშირად საერთო ფონი `მონოცენტრულია~ და აღწერილ უსიამოვნო `ჩანართებს~ ბავშვი საკმაოდ მშვიდად აღიქვამს, იცის რა, რომ ხანმოკლე `ამოფრქვევები~ საერთო ატმოსფეროს არ ცვლის; მეტიც, ზოგჯერ ბავშვი მათ პროვოცირებასაც კი აკეთებს, სარგებლის ნახვის მიზნით - მშობელი ბრალს გრძნობს სიმკაცრისთვის და მალე მის კომპენსირებას ცდილობს. გარდა ამისა, ხშირია შემთხვევა, როცა ერთი აღმზრდელის სიმკაცრეს სხვები აკომპენსირებენ, უფრო ხშირად კი ბებია.
ქართული ტრადიციული აღზრდის წესის შედეგად, ანუ დედობრივი ურთიერთობების ბატონობის პირობებში, ბავშვს პრაქტიკულად არ უყალიბდება ნებელობითი თვისებები (სწორედ აქაა ქართული კულტურის მხოლოდ აწმყოზე კონცენტრირების მიზეზი; ნებელობა - მომავალზე ორიენტაციას გულისხმობს); ფორმირდება ე.წ. კონტროლის ექსტერნალური ლოკუსი; ეს ნიშნავს, რომ ინდივიდი არ ენდობა საკუთარ ძალებს, მუდამ აქვს `პატრონის~ დახმარების იმედი, ხოლო ნებისმიერ მარცხში გარეშე ძალებს ადანაშაულებს .

***

პირველი კრიზისი ხდება თანატოლებთან რეგულარულ შეხვედრების დაწყებიდან (ეზო, საბავშვო ბაღი, შემდეგ სკოლა): ერთნაირი დედობრივი სიყვარულის პირობებში აღზრდილი ბავშვები `მონოცენტრული~ სამყაროდან ხვდებიან `პოლიცენტრულში~, ამასთან მშობლების კონტროლი ამგვარ სიტუაციებში ჯერ კიდევ ძლიერია და ისინი სისტემატურად ერევიან ბავშვის სოციალურ ცხოვრებაში. მაგრამ თანატოლებთან ურთიერთობისას სურათი მაინც მნიშვნელოვნად იცვლება. `პოლიცენტრულ~ გარემოში თავს იჩენს კონკურენცია და მეტოქეობა; მართალია, სერიოზულ კონფლიქტებს მშობლები აგვარებენ, მაგრამ მაინც აუცილებელი ხდება სოციალური ქცევის ინდივიდუალური სტრატეგიის გამომუშავება. დედობრივი სიყვარულისა დომინირებისა და მამობრივის დეფიციტის მქონე ბავშვმა არ იცის, თუ რა არის წარმატება: წარმატება კონკურენციულ გარემოშია შესაძლებელი , სამაგიეროდ, მან იცის, რა არის მარცხი (მაგალითად, ფიზიკური ტკივილი), რომელიც, მართალია მყისვე კომპენსირდება ჰიპერმზრუნველობით ოჯახისაგან, მაგრამ მაინც გარკვეულ დისკომფორტს ქმნის. აქედან გამომდინარე, თანატოლების კონკურენციულ გარემოში მოხვედრისას ბავშვი ორიენტირებულია არა იმდენად წარმატებაზე, არამედ მარცხის თავიდან აცილებაზე. შეიძლება ითქვას, რომ დედობრივი სიყვარულის დომინირება ქართულ კულტურაში აპირობებს სოციალურ ცხოვრებაში მარცხის თავიდან აცილების სტრატეგიის (Atkinson, 1957; Heckhausen, 1980) პრევალირებას, რომელიც ბავშვობაშივე ყალიბდება და შემდგომში აღარ იცვლება წარმატების მიღწევაზე მიმართული სტრატეგიით (იქვე). ამას ადასტურებს ემპირიული გამოკვლევებიც: კონფლიქტურ სიტუაციაში ხუთი შესაძლო სტრატეგიიდან (თავის არიდება, შეგუება, კომპრომისი, კონკურენცია, თანამშრომლობა) ქართველები არჩევენ თავი აარიდონ კონფლიქტს ან შეეგუონ მას; ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი კი ჰქონდა კონკურენციულ სტრატეგიას (რ. მშვიდობაძე....) .
E
***

სწავლის დაწყებისთანავე იქმნება წარმატების მიღწევის სიტუაცია, რომელსაც ახლავს წარმატების კრიტერიუმი - ნიშანი. თანამედროვე, ეკონომიკურად განვითარებულ კულტურებში სწავლა, განათლების ხარისხი შეადგენს მამობრივი სიყვარულის ერთ-ერთ ძირითად პირობას და საქმეზე ორიენტაციის წანამძღვარს. ქართულ კულტურაში სწავლის ხარისხი `ფაკულტატურია~. კარგად სწავლა გარკვეულწილად შეადგენს კონკურენციისა და მიღწევის საგანს დაწყებით კლასებში, მაგრამ შემდგომ თანდათან კარგავს ღირებულებას, ვინაიდან არაა სათანადოდ წახალისებული არც მშობლებისა და არც სკოლის მიერ; მოსწრების გაუარესება პროგრამის გართულებასთან ერთად არ ემუქრება ბავშვს სიყვარულის დაკარგვით, მასწავლებელი კი უფრო დაკავებულია წესრიგის შენარჩუნების მცდელობით კლასში, ვიდრე სწავლების ხარისხის უზრუნველყოფით. რჩება ბავშვების მცირე პროცენტი, რომლისთვისაც სკოლის ნიშანი და თვით სწავლა მოტივაციურ ძალას ინარჩუნებენ. ამგვარი მოსწავლეებით ამაყობენ სკოლაც და მშობლებიც, მაგრამ კონკურენციულ გარემოში ისინი არ არიან: ჩვენს სკოლაში მოსწავლეებს თითქოს ერთხელ და სამუდამოდ მიეწერებათ სოციალური როლები - ფრიადოსანი, `ოროსანი~, `გაჭირვებული სამოსანი~ და ა.შ. თუ კარგი მოსწავლე ერთ მშვენიერ დღეს მკვეთრად აუარესებს მოსწრებას, ეს მხოლოდ მცირეხნიან რეაქციას იწვევს როგორც მშობლებში, ისე მასწავლებლებში; ზრუნვის ძირითადი საგანი ხდება ის ფაქტორები, რამაც განაპირობა ამგვარი გაუარესება; რაც შეეხება იმთავითვე დაბალი მოსწრების მქონე ბავშვებს, პრაქტიკულად არც ერთი მათგანი არ იცვლის პოზიციას და არ გადადის ფრიადოსანთა კატეგორიაში.
შეიძლება ითქვას, რომ წარმატებული ბავშვები, რომელთაც მეტ-ნაკლებად აქვთ განვითარებული ნებელობითი თვისებები - კარგი მოსწავლეები ან სპორტსმენები თუ მუსიკოსები, თანატოლთა წრიდან არ ირიყებიან, მაგრამ მიბაძვის საგანს არ შეადგენენ. ამრიგად, წარმატება სწავლაში არ აღიქმება როგორც სოციალურად აღიარებული წარმატება, ხოლო ცუდად სწავლა ან საერთოდ მასზე ხელის აღება სოციალურად მისაღებია. წარმატების კრიტერიუმი ხდება პრესტიჟულ უბანში ცხოვრება, ჯიბის ფული, პრესტიჟული სკოლა , სხვა სიტყვებით, მშობლების წარმატება ხდება შვილის წარმატების საწინდარი .
განვითარებულ კულტურებში ინდივიდის ან სოციალური ჯგუფის წარმატებულობის კრიტერიუმად ითვლება შვილებისათვის კარგი განათლების მიცემა; ამასთან, იგულისხმება, რომ პრესტიჟული სასწავლებელი უზრუნველყოფს სათანადო განათლებას; ჩვენთან საქმე სხვაგვარადაა - წარმატების ნიშანია პრესტიჟული სასწავლებლის დამთავრება, რაც შესაბამის განათლების დონეს სრულიადაც არ გულისხმობს.
ზედმეტია იმაზე საუბარი, რომ პრაქტიკულად ნებისმიერ კულტურაში წარმატებული ოჯახის შვილები იმთავითვე უფრო `წარმატებულნი~ არიან, მაგრამ განვითარებულ კულტურებში, სადაც მამობრივი სიყვარული დომინირებს, ეს ბავშვს სერიოზულ ვალდებულებებს აკისრებს; ჩვენთან ეს ასე არაა - რაც უფრო ძლიერია ოჯახი, მით უფრო ნაკლები ძალისხმევა სჭირდება ბავშვს და მით უფრო დაცულია იგი მარცხისაგან.
ამრიგად, შეიძლება ითქვას, რომ პირველი კრიზისის კომპენსაცია ხდება მარცხის თავიდან აცილების სტრატეგიის გამომუშავებით და ოჯახური სიყვარულით. ოჯახური ზრუნვა კომპენსაციას უკეთებს თანატოლების კონკურენციულ გარემოში განცდილ მარცხებს.

***

უფრო სერიოზული კრიზისი თავს იჩენს 14-21 წლის ასაკში, როდესაც ოჯახიდან მიღებული სიყვარული უკვე ვეღარ უკეთებს კომპენსაციას სოციალური მოთხოვნილებების დაუკმაყოფილებლობას. ეს ის პერიოდია, როდესაც მოზარდში დამოუკიდებელი პიროვნების ჩამოყალიბების პროცესი ყველაზე ინტენსიურად მიმდინარეობს; იგი იწყებს თვითიდენტობის საყრდენების ძიებას, რითაც მას ოჯახი ვერ უზრუველყოფს, განიხილავს რა მას არა მომავალ სუვერენულ პიროვნებად, არამედ მშობლების ნაწილად. ოჯახიდან გამოყოფის მცდელობას მოზარდი ნეგატივიზმის მეშვეობით ახორციელებს - დემონსტრაციულად არღვევს ოჯახურ აკრძალვებს (სიგარეტი, `არანორმატიული ლექსიკა~, ნარკოტიკები) და, ასევე დემონსტრაციულად აღიარებს ახალ ღირებულებებს (`უბანი~ და მისი ნორმები, დაპირისპირება კანონდამცველ ორგანოებთან, `გაგება~ და მისთ.). საყურადღებოა, რომ ახალი ღირებულებების საფუძველია ისევ მცირეჯგუფოვან ურთიერთობებზე (და არა საქმეზე) ორიენტაცია. იგივე რჩება ქცევის წამყვანი სტრატეგია - მარცხის თავიდან აცილება. წარმატების კრიტერიუმია ყველაფერი ის, რაც მაქსიმალურ უსაფრთხოებას უზრუნველყოფს: ძლიერი ოჯახი პლუს ძლიერი `კუტოკი~, ფართო ნაცნობობის წრე და ავტორიტეტი სხვა `სოფლებში~, ფიზიკური სიძლიერე და `შნო~, ფული და მანქანა . ამ პერიოდში, როგორც ემპირიული გამოკვლევები აჩვენებს, ქართულ მოზარდებში იზღუდება კრეატიულობა, სწავლის ღირებულება კიდევ უფრო ეცემა, ცნობისმოყვარეობა მცირდება. ხდება `საშუალო ქართული~ ჰორიზონტის (დროისა და სივრცის ასპექტში), `სოფლის~ მენტალიტეტის ჩამოყალიბება და ფიქსაცია.
განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს `კუტოკი~. ესაა მომავალი `საძმაკაცოს~ საფუძველი; აქაც უპირობო სიყვარული დომინირებს, რომელიც, გარკვეულწილად, ჩაენაცვლება ოჯახურს. აქ შემდეგი მექანიზმია: ოჯახისაგან გამოყოფის, დამოუკიდებელ პიროვნებად ყოფნის სურვილს ეწინააღმდეგება დამოუკიდებელი ცხოვრებისა და საჯარო ქცევისათვის აუცილებელი ჩვევების დეფიციტი. თანატოლთა წრე ხდება თავშესაფარი, სადაც ეს წინააღმდეგობა იხსნება, მაგრამ ინდივიდისა და ჯგუფის ურთიერთდამოკიდებულება იგივე რჩება.
აქედან გამომდინარე, მეგობრული კავშირები ქართულ კულტურაში საგრძნობლად უფრო ძლიერია, ვიდრე რომელიმე ჩემთვის ცნობილ სხვა კულტურაში. მეგობრული კავშირების სიღრმე და ინტენსიურობა ისეთ დონეს აღწევს, რომ ჩნდება ინცესტუალური ტაბუების ანალოგები (ძმაკაცის ცოლი, და).
სოციალიზაციის მოცემულ ეტაპზე მკვეთრად იზრდება რისკი. მოზარდი ცდილობს თავი დაიმკვიდროს უბანსა და `კუტოკში~, მეორეს მხრივ, `კუტოკმა~ თავის მხრივ უნდა აჩვენოს სიცოცხლისუნარიანობა სხვა `კუტოკებთან~ მიმართებაში; ამ მიზნების მისაღწევად კი ქართული კულტურა დასაშვებად მიიჩნევს ჩხუბს, იარაღის გამოყენებითაც კი. გარდა ამისა, ძალაში რჩება თავნებობის მოდუსი, რომელსაც თან ერთვის მოთხოვნილებათა გაზრდა; ეს კი მატერიალურ სახსრებს მოითხოვს, რასაც ოჯახი ვერ, ან არ უზრუნველყოფს. ასეთ ვითარებაში მართლწესრიგის დარღვევა, ბენზინის მოპარვიდან და ტაქსის მძღოლის `გადაგდებით~ დაწყებული და ფრიად სერიოზული დანაშაულებით დამთავრებული, არა მხოლოდ არ იგმობა, არამედ სრულიად ჩვეულებრივ მოვლენად იქცევა. ბუნებრივია, ყველაფერი ეს ზრდის კანონდამცველი ორგანოების ახლოს გაცნობის რისკს. თუ ამგვარი გაცნობა მოხდა, ერთვება ყველა რესურსი, თუმცა მთავარ როლს ოჯახის პოტენციალი თამაშობს. მაგრამ ხდება, თანაც არცთუ იშვიათად, რომ არაფერი არ ჭრის და მოზარდი ხვდება ციხეში, ანუ განიცდის ლამის ყველაზე მძიმე მარცხს, რაც კი ადამიანს შეიძლება შეემთხვას. ამგვარი სიტუაციისათვის ქართულმა კულტურამ ფრიად `გონებამახვილი~ გამოსავალი გამონახა: ციხეში მოხვედრა უბნის ნორმებით - წარმატებაა; ნაციხარი უბნელის ავტორიტეტი თანატოლებში საგრძნობლად იზრდება (თუმცა, რა თქმა უნდა აქ სოციალური ფენის ფაქტორია გასათვალისწინებელი).

***

მე აღარ შევჩერდები ქართულ კულტურაში ინდივიდის სასიცოცხლო გზის სხვა ეტაპებზე (პროფესიის არჩევა და დაუფლება, დაქორწინება და სხვ.), რომლებიც, მართალია სერიოზულ გავლენას ახდენენ პიროვნებაზე, მაგრამ სოციალური ქცევის არსებულ და მიღებულ სტერეოტიპებს მნიშვნელოვნად არ ცვლიან. შეიძლება ითქვას, რომ მოზარდობის პერიოდში პრაქტიკულად საბოლოოდ იზღუდება `მსოფლხედვის მასშტაბები~ - სოციალური მოთხოვნილებები აღარ სცილდება `სოფლის~, მაქსიმუმ, `სოფელთაშორისი~ სივრცის ფარგლებს; ყალიბდება ქართული კულტურისათვის ტიპიური თვისებები - კომპეტენტურობა ურთიერთობებში, სტუმართმოყვარეობა, კონსერვატიზმი, იგივე თავნებობა და სხვ. საჯარო ქცევის ჩვევის უნარების დეფიციტი და მარცხის თავიდან აცილების სტრატეგია განსაზღვრავს იმას, რომ `სოფლისგარეშე~ სივრცე აღიქმება როგორც სახიფათო და მტრული, რის შედეგადაც მიღწევის მოტივაცია არ სცილდება `სოფლის~ მასშტაბებს. წარმატების მიღწევისათვის ინდივიდი, იმთავითვე უსაფრთხო გზას ადგება, მიმართავს ტრადიციულ ხერხებსა და მეთოდებს . როგორც წესი, მას ზურგს უმაგრებს `პატრონი~ - ოჯახი ან გავლენიანი `თანასოფლელი~ . ტრადიციისაგან გადახვევას თან ახლავს `სოფლის~ მხარდაჭერის დაკარგვის საფრთხე (გავიხსენოთ ალუდა ქეთელაური), ამ მხარდაჭერის გარეშე კი საქართველოში ცხოვრება ძალზე ძნელია, წარმატება კი პრაქტიკულად მიუღწევადი.
მარცხის თავიდან აცილების გარანტიისა და თავნებობის რეალიზაციისათვის ჩვენს კულტურაში სამი საუკეთესო საშუალება არსებობს: თანამდებობა, ფული, გავლენიანი ნაცნობები. რა თქმა უნდა, ესენი სხვა კულტურებშიც ასრულებენ იგივე ფუნქციას, მაგრამ განსხვავება ისაა, რომ ჩვენში მათ სხვა ფუნქციები პრაქტიკულად არ გააჩნიათ. თანამდებობა უპირველესად არსებობს საკუთარი თავისა და `თანასოფლელებისათვის~ (და არა იმ საქმისათვის, რომლისთვისაცაა დაწესებული), ხოლო ფული არაა კაპიტალი. მარცხის აცილების ამ სამი `გარანტის~ ფლობა ჩვენს კულტურაში ყველაზე სასურველ წარმატებად უნდა ჩაითვალოს.
გარდა ამისა, არსებობს მომხდარი მარცხის გამართლების უნივერსალური საშუალება - `გაგება~; იგი ამართლებს პრაქტიკულად ნებისმიერ ქცევას, რომელიც იგმობა `სოფელზე~ ფორმალურად მაღლა მდგომი ნორმებით (კანონი, მორალი, საჯარო ღირებულება). ეს ერთ-ერთი გამოხატულებაა იმ დიდი განსვლისა, რომელიც ჩვენს კულტურაში არსებობს საჯარო ღირებულებებსა (დღეისათვის ესაა დემოკრატიული ფრაზეოლოგიით ორნამენტირებული `ენა, მამული, სარწმუნოება~) და რეალურ, ყოველდღიური ცხოვრების მამოტივირებელ ღირებულებებს შორის. ზედმეტია ლაპარაკი, რომ `სოფლის~ ნორმები პრიორიტეტით სარგებლობენ.

***

ამრიგად, შეიძლება ითქვას, რომ ქართული კულტურის პროფილს და მის კვლავწარმოებას, სოციალურ-ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით, განსაზღვრავს შემდეგი თავისებურებები, რომლებიც მჭიდროდაა ერთმანეთთან დაკავშირებული:
• ბავშვის აღზრდის სტილი (უპირობო, დედობრივი სიყვარული; ჰიპერმზრუნველობა; `მონოცენტრიზმი”; ჭარბი კვება).
• თავნებობა (იმპულსურობა; სოციალური აკრძალვების იგნორირება; ჰედონიზმი; ნებელობის დეფიციტი).
• მარცხის თავიდან აცილების სტრატეგია (კონტროლის ექსტერნალური ლოკუსი, `პატრონის~ იმედი; ორიენტაცია პიროვნებათაშორის ურთიერთობებზე; ტრადიციების ერთგულება).
• ორიენტაცია მცირე ჯგუფზე, `სოფელზე~ (ვიწრო დროითი და სივრცითი ჰორიზონტი; საჯარო ქცევის ჩვევების დეფიციტი).

***

შეიძლება თუ არა ამგვარი პროფილის მქონე კულტურა წარმატებული იყოს? თანამედროვე სოციალურ მეცნიერებაში წარმატებულ ერად ითვლება ის, რომელშიც შედარებით ადვილია საზოგადოების მიერ დასახული, სასურველი მიზნების მიღწევა (Diener & Suh., 2000). 65 ქვეყანაში 1996 წელს ჩატარებული გამოკვლევის მიხედვით (Ingelhart & Klingemann, 2000), საქართველოს ბოლოდან მერვე ადგილი უჭირავს ისეთი მაჩვენებლებით, როგორიცაა ბედნიერება, კმაყოფილება ცხოვრებით და სუბიექტური კარგადყოფნა. ცხადია, ეს მაჩვენებლები გაცილებით მაღალი იქნებოდა 70-80-იან წლებში, როდესაც საქართველოს `პატრონი~ ჰყავდა საბჭოთა კავშირის სახით, რომელიც ავად თუ კარგად აგვარებდა `სოფელზედა~ პრობლემებს (უსაფრთხოება, ჯანდაცვა, სოცუზრუნველყოფა, ინვესტიციები და ა.შ.). უნდა ითქვას, რომ ქართულმა კულტურამ ძალიან კარგად შეძლო ბრიყვი რეჟიმისადმი ადაპტირება - ამ პირობებში მართლაც შედარებით ადვილი შეიქმნა `სოფლის~ მასშტაბების წარმატებების მიღწევა, როგორც ინდივიდუალურ, ისე კოლექტიურ დონეზე. ახალ პირობებში, ანუ დამოუკიდებელი სახელმწიფოს სტატუსში ყოფნისას, კულტურა ცდილობს გააგრძელოს არსებობა ძველი სტერეოტიპების და ცხოვრების სტილის მეშვეობით, მაგრამ, როგორც რეალობა აჩვენებს, `სოფელზედა~ პრობლემებს თავს ვერ ართმევს. ვიწრო დროით-სივრცითი ჰორიზონტი, ეკონომიკური მენტალიტეტის დეფიციტი, ურთიერთობათა მკვეთრი პრიორიტეტი საქმესთან შედარებით ზღუდავს წარმატების (თუნდაც ქართული კრიტერიუმებით) მიღწევის შესაძლებლობებს. ეს პრობლემატურს ხდის ქართული სახელმწიფოს მდგრად არსებობას, თუკი კულტურამ არ გამოიმუშავა ადექვატური პასუხი შეცვლილი პირობების მიმართ.

I რაც შეეხება წარსულს, ესაა ერთ-ერთი იმ ღირებულებათანი, რომელიც საერთო ქართული იდენტიფიკაციის მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილია, თუმცა ყოელდღიურ ქცევაზე დიდ გავლენას არ ახდენს.
II ქართული კულტურის მაგალითი ადასტურებს ე.ფრომის გამჭრიახობას: უპირობო, ანუ, ფრომის ტერმინოლოგიით, დედობრივი ურთიერთობებით გამსჭვალულ ჩვენს საზოგადოებაში ცენტრალური სოციალური ფიგურა სწორედაც დედაა, რომელსაც ხშირად მამის ატრიბუტები აქვს (ქართლის დედა).
III ამის კარგი მაგალითია ხშირად მარებული გამოთქმა: `ვის ხელში ვართ...~ ამასთან, გავრცელებული განწყობილებაა `ოპტიმისტური ფატალიზმი~ - ეს ქვეყანა ადრე თუ გვიან დალაგდება, `აბა რა იქნება~, მაგრამ `ვიღაცის~ მიერ.
IV ამგვარი სტრატეგიის დომინირების პირობებში `ცხოვრებისეულ იდეალს~, წარმატების განსახიერებას ქართულ კულტურაში წარმოადგენს `ბავშვური~ მოდელი: კეთილდღეობა, დაცულობა, სიძლიერე პლუს ნაკლები შრომა (საბჭოთა პერიოდში ჩამოყალიბდა ამ იდეალის მიღწევის სამი გზა: ნომენკლატურული კარიერა, ჩრდილოვანი ეკონომიკა, `შავი გზა~). ეს იდეალი იმდენად ღირებულია, რომ სოციალურად მისაღებია, თუ მის მისაღწევად აუცილებელი სახსრები უკანონო და ამორალური გზითაა მოპოვებული (ქურდობა, კორუფცია).
V სწორედ ამას უნდა უკავშირდებოდეს ის გარემოება, რომ ქართულ კულტურაში `გენეტიკური~ თვისებები ბევრად უფრო ფასობს, ვიდრე შეძენილი თუ გამომუშავებული. გამოთქმა `ნიჭიერია, მაგრამ ზარმაცი~ დადებითი კონოტაციის მქონეა, თუნდაც მას ირონია გამოერიოს. ეს, იდიომად ქცეული ფრაზა, რომელიც ხშირად მთელი ქართველი ერის დასახასიათებლად იხმარება, მარცხის აცდენის სტრატეგიის ატკინსონისეული გაგების ფორმულად შეიძლება ჩაითვალოს

შერეკილები (Crackpots)

2006-12-31T16:44:00.000+01:00

One of the best Georgian movies!!! (with english subtitles)

Merry Christmas! but when and why?

2006-12-28T23:37:00.000+01:00

Nugzar Papuashvili and George Nigharadze talk about celebrating Christmas in orthodox Christian countries such as Russia and Georgia. They argue why Christmas should be celebrated on 25-th of December and not on 7-th of January.

Who will be on the first georgian Playboy Magazine's cover?

2006-12-27T17:06:00.000+01:00

As media.ge reports Georgia will become third country in the CIS where ,,Playboy" Magazine will be published. Monthly circulation will be 15 thousand and magazine will cost 5 GEL.

Merry Christmas and Happy New Year!

2006-12-27T12:16:00.000+01:00

Photo Competition “Qolga” 2006

2006-12-25T20:28:00.000+01:00

Tonight I was at the opening of ,,ქოლგა” Photo Competition at Karvasla Museum. Here are some Photos that I liked:

Photos: Ivan Makharadze

Photo: Mamuka Jaoshvili

Photo: Tato Kotetishvili

Photo: Mari Nakani

Weekend

2006-12-22T07:00:00.000+01:00

Their was one stupid song: I can't wait for the Weekend to begin ....

This weekend promises to be one of the most interesting since my return from Germany. I have to write draft law about taxation of Georgian Supra!

I applied for a job at the Office Of The State Minister on Reforms and Coordination. The head of this Ministry is one of the most controversial man in Georgia: Millionaire, Libertarian Thinker - Kakha Bendukidze.

So the first étape of the concours contains three tasks: the most interesting and fun to do, I already mentioned above. Two others are also fun: 1) I have to write pros and cons of selling Georgian gas pipeline and 2) make kind of IQ Test to ascertain who is more clever employee when both have equal potentialities, to pay him higher salary.

I would appreciate your ideas, views, comments about these tasks.

CRRC - Social Sciense in the Caucasus

2006-12-21T07:56:00.000+01:00

Wednesday I have met at Batonebi regional program director of CRRC(Caucasus Research Resource Center) Hans Gutbrod and development and outreach coordinator Aaron Erlich. We had very interesting conversation and spent practically rest of the day together attending interesting events. After that meeting I went to see Max Ernst exhibition taking place in Karvasla (tbilisi history museum) and documentary film about Max Ernst in Goethe Institute.

At 17:00 I was at Betsy's Hotel where CRRC-georgia held a presentation of "Preliminary findigs from CRRC DI Survay 2006", conducted by Kristina Vacharadze, CRRC-Georgia Program Manager and Mamuka Nadareishvili, Expert. You can download PDF version of this presentation from here.

After presentation socializing with different NGO representatives I got interesting book with similar surveys made by Institute for Policy Studies, online version of this book in english you can download from here.

At 8 o'clock, after drinking Beer at Paradise Lost, we saw at Kolga Cinema very interesting documentary film: "Power Trip", about American multi-national company AES Telasi trying to solve the electricity crisis in Tbilisi.

Georgia is 112 th with 176 thousand Internet Users

2006-12-19T15:15:00.000+01:00

From every 100 Georgians - only 3,75 use internet. It's the last place between South Caucasus countries - 138 place.

In Armenia from 100 every 5,03 uses internet-124 place . In Azerbaijan every 18,4- 85 place!!!

The worse situation from former soviet countries is in Tajikistan- less than 1 internet user in 100 thousand!!!

Source: Media.ge

Orthodox Church vs Liberalism

2006-12-19T11:32:00.000+01:00

I found interesting article about opening of a new educational center for Georgian youth under the patronage of Georgian orthodox Church at www.religion.ge

Yesterday, the presentation of “The youth center” and of their(the youth center) building was held in Sameba cathedral in Tbilisi. The Catholicon-patriarch of Georgia, Ilia II, together with the president Mikhail Saakashvili and the head of the parliament, Nino Burjanadze attended the presentation. Other officials also were presented at the presentation. As the worker of the press-center of the Patriarchate, Zurab Tskhovrebadze told http://www.religion.ge/- They celebrated the commemoration day of the king Vakhtang Gorgasali and also the day of entrance of Andrew the first called. As he said, Andrew the first called is the enlightener of Georgia and that it is very symbolic to open such center on this day.

The Patriarch, Ilia II, made the speech and stressed the contributions of the saint Andrew the first called towards Georgia. The president underlined the role of Georgian orthodox church in contemporary life and noted that the construction of Sameba cathedral started when everything was destroying in Georgia and he noted that this is really very important.
The bishop of Tsageri and Lentekhi, Stepane Kalaijashvili was appointed the head of “The youth center at the patriarchate”.

We offer you the extracts from the interviews of Stepane Kalaijashvili without comments.

The journal of Georgian patriarchate “krialosani” №3, April 2005.
Editor: Gela Lobjanidze.
Consultant: priest Giorgi Samsonidze.

Liberalism-False and the servitude of sins with the mask of freedom

The priests of this new state religion govern the processes from abroad and within the country they( the priests) have people like Bokeria, Gvakharia, Naira Gelashvili…these politicians teach us. They have the agitation brigades clapping everything and saying “enough” all the time and even more shaking their fists at us. They even broke into the schools inciting children against their parents.
Russians at their hang-over saying-“Iron logic”
As it was revealed liberalism is the product of Christian faith( you kept this in secret?!) We did not trust “ Liberty institute” and tried to get into the depth of this issue, but got totally different picture. It turned out that liberalism is the opposite to Christian principles and is soaked with heretic ideas of John Lock, Monteskie and others.

and this?

2006-12-18T08:00:00.001+01:00

Georgian Song. Which?

2006-12-17T10:50:00.000+01:00

Les cavaliers du CAUCASE

2006-12-16T10:35:00.000+01:00

Beautiful Video!

Festival at Conservatoire

2006-12-14T14:31:00.000+01:00

Griboedov str. 8

IX საერთაშორისო ფესტივალი

15 დეკემბერი ტიერი მეშლერი (ორგანი, საფრანგეთი)
პარასკევი პროგრამაშია: მარსელ დიუპრე, ტიერი მეშლერი
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

17 დეკემბერი დანიილ ცვეტკოვი (ფორტეპიანო, რუსეთი)
კვირა პროგრამაშია: მოცარტი, შუმანი, ბარტოკი, ბრამსი
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

19 დეკემბერი ფლორან ეო (კლარნეტი, საფრანგეთი)
სამშაბათი ჟერომ დიუკრო (ფორტეპიანო, საფრანგეთი)
პროგრამაშია: შუმანი, ვებერი, სენ-სანსი, დებიუსი, პულენკი
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

21 დეკემბერი თბილისის კონსერვატორიის სტუდენტური ორკესტრი
ხუთშაბათი დირიჟორი – მიშა რახლევსკი (რუსეთი); სოლისტი - მიშელ პერი (ვალტორნა, აშშ)
პროგრამაშია: ლ. ქერუბინი, ლ. იანაჩეკი, ტ.შნაუბერი, ი.სუკი
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

23 დეკემბერი BRAVA MAESTRA! - ლიანა ისაკაძის საიუბილეო საღამო
შაბათი დირიჟორი და სოლისტი – ლიანა ისაკაძე (ვიოლინო)
პროგრამაშია: შოსონი, მენდელსონი
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

24 დეკემბერი თბილისის კონსერვატორიის სტუდენტთა ფოლკლორული ანსამბლი
კვირა ხელმძღვანელი ნატო ზუმბაძე
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

25 დეკემბერი ბენჯამინ მარკიზ გილმორი (ვიოლინო, დიდი ბრიტანეთი)
ორშაბათი იუ ჰარიუკი (ფორტეპიანო, იაპონია)
პროგრამაშია: ბეთჰოვენი, ბარტოკი, ბრამსი, შილაკაძე
---------------------------------------------კონსერვატორიის მცირე დარბაზი

27 დეკემბერი Classic, Jazz, Rock, Fusion
ოთხშაბათი თემურ ყვითელაშვილი (გიტარა, საქართველო)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

28 დეკემბერი BRAVO MAESTRO! - ეძღვნება შალვა მოსიძის დაბადებიდან 70 წლისთავს
ხუთშაბათი მონაწილეობენ: გორის ქალთა კამერული გუნდი,
თბილისის კონსერვატორიის საგუნდო-სადირიჟორო კათედრის ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის გუნდები, `ბგერის თეატრი~ და შალვა მოსიძის მოწაფეები
პროგრამაშია: ქართველ და დასავლეთევროპელ კომპოზიტორთა საგუნდო ნაწარმოებები
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

29 დეკემბერი საფორტეპიანო დუეტების საღამო - ეძღვნება მერი ჭავჭანიძის ხსოვნას
პარასკევი ეთერ ანჯაფარიძე (საქართველო/აშშ) მანანა დოიჯაშვილი(საქართველო)
პროგრამაშია: შუმანი, შუბერტი-პროკოფიევი, რახმანინოვი, პულენკი, მიიო
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

კონცერტების დასაწყისი 19 საათზე

Tickets are available at V. Saradjishvili Tbilisi State Conservatoire Grand Hall Box-Office.
The Grand Hall provides privileges such as one lari (Gel) tickets for conservatoire students (30). on presentation of valid ID.

Check the Grand Hall plan and choose the seat.

Booking of tickets is available on concert days, or before the concert (personally, or by phone), which is cancelled on the day of concert.

Working hours:
The day before concert: from 11:00 AM—17:00 PM
Concert Day: from 12:00 - 19:00 p.m.
Break: 14:00 – 15:00

Contacts:
Tel: (+995 32) 934624
Fax: (+995 32) 920176
Address: 8 Griboedov Street, 0108 Tbilisi, Georgia

Conservatoire's Web Page

Once upon a time in Georgia

2006-12-13T16:28:00.000+01:00

Sonja Zekri talks to Aka Morchiladze, author of "Santa Esperanza," one of the zaniest books of the season.

It's a deadly square. The president Zviad Gamsakhurdia has barricaded himself inside the parliament and lurking about the Intourist Hotel are the men of Tengiz Kitovani, the Bohemian turned warlord. A couple of gun-toters are squatting in the church tower and in the KGB prison opposite, Jaba Ioseliani, ex-criminal, writer and putsch instigator, waits for his hour to strike. At some point, the bullets start flying and the civil war gains new, appalling momentum.

This was fifteen years ago, but Aka Morchiladze can still point to the bullet holes in the church wall with his eyes closes. "The Rustaweli Boulevard was roped off, one at the top end, one at the bottom. And in the middle they shot each other dead: literati, artists, warriors," he says. "Shortly before, Sergio Leone's films had opened here: "Once Upon a Time in America." Later, a politician said to us, what a shame that Leone wasn't alive to see the influence he had on our little country in the Caucasus. Crazy huh? But that's Georgia for you."

That's Georgia. For Aka Morchiladze, this sentence carries the truth and the tragedy of his country. For the majority of people outside Georgia, the name won't mean much at first. In his home country, Morchiladze is a celebrity author, TV presenter, soap writer, sports columnist and so famous that he coined himself a pseudonym. His real name is Gio Akhvlediani. Outside the Caucasus he is a person with an unpronounceable name whose works are written in a language that looks like the secret code of a children's book. He has written 25 books. They've sold in huge numbers for Georgia. Not one of them has been translated. Until now. Now Munich's Pendo Verlag has published his book "Santa Esperanza", and it is, put nicely, the zaniest and most swashbuckling work of the season.

"Santa Esperanza" is not a book, but a collection of small rainbow-coloured booklets in a caramel coloured felt slipcase. "These endless covers, this binding, I wanted something different!" says Mordchiladze. He says it's not necessary to read the glorious saga of "The Isle of Hope" from start to finish or even right through. He nearly made the end of "Santa Esperanza" into a crossword puzzle. In this light, the little booklets seem almost conservative.

The book

"Santa Esperanza" is the fictitious chronicle of a fictitious archipelago in the Black Sea. But really, Morchiladze says, it's all about Georgia. Or more precisely, a utopian Georgia which was never annexed by Russia, never under the thumb of the Soviet Union. The three islands are inhabited by Georgians, Turks, Italians, Jews and Britons. Yes, Britons. In 1919, the Ottoman pasha Sari Beg leased the group of islands to the British Colonel Rollston. The archipelago is due to be given back 145 years later, and Morchiladze's story, which takes place in 2002, focuses on this event. "It's a Hong Kong story," he says. "But without a happy end."

Because just as Georgia sank into misery and civil war after independence - "We were the richest country in the Soviet Union and became the poorest country in the CIS overnight" - so did the Islands of Hope dissolve into desolate conflicts between clans and cliques: the hated bourgeois Wisramiani family, the courageous but barbarous Sungals and the Genoese merchant dynasty of the Da Costas. British spies want to install Agatia, the ageing great granddaughter of Sari Beg as queen. And the ghastly Wisramiani daughter Salome occupies entire parts of the island with her army – just as once upon a time Abchasia and South Ossetia exploited Georgia's weakness and declared their independence.

Many of the stories sound too awful to be true and yet they are. When the enemies open the lunatic asylums and prisons and the sick and criminal raid the Sungal's island, Morchiladze's own outrage comes into play. Similar things happened in Georgia, he says. Then he finds new, unforgettable images for a horror that's already been described a thousand times: the massive murder literally froze the blood in the Sungal's veins. Now they are stabbing themselves in the hands and stomachs to see if it still flows, if they are still alive.

A dwarf state in the hands of the major powers, the pre-modern notion of honour colliding with bourgeois cleverness – "Santa Esperanza" can be read as a great metaphor for Georgia. But it doesn't have to be. Morchiladze, who in the meantime has made himself at home in the cute cafe of a puppeteer friend and is pouring himself a home-brewed mulled wine, has developed such a playful, crazy, fast-paced world that this tiny multi-ethnic state earns a place in the United Nations.

It's a world unto itself, dominated by a card game called Inti, much like Bridge, which requires six players: four attack, two defend. "To win from the defensive, that's the basic situation in Georgia," says Morchiladze. The wailing women belong to the high culture; their songs are wordless like the ocean, they rob men of their reason which is why they are only allowed to perform in licensed clubs.

Morchiladze tells this very colourful epic not in the form of a disdainful novel but in letters and church chronicles, diaries and little dramas. He weaves in excerpts from the constitution, internet sites, a will. For the most part, the parts fit together perfectly; sometimes the most beautiful flowers bloom on dead rails. Morchiladze says he loves to imitate texts. But of course the simulation has to be recognisable right away. Just as Ingo Schulze's "33 Moments of Happiness" was a post-modern bow to the Russian classics, so does the Georgian pay tribute to Western literature, making its tone wonderfully familiar to the reader.

The Wisramiani women fight for power and influence – is this not the female version of Puzo's "The Godfather"? Who doesn't think of Shakespeare when Salomea is prevented from marrying her lover because Sandro da Costa belongs to the enemy family ("I would die for him but not thread a needle for you!") There are traces of Steinbeck and sediments of Melville to be found, the characters have names like Theveneau de Morande, after the traitor of the rococo impostor Cagliostro or Gines des Passamonte after Cervantes' "Don Quijote." Morchiladze went to an English school, he's been more influenced by Hollywood than by Eisenstein. At some point, Niko, Salomea's criminal husband, is found at the window of the cloister library with an arrow in his heart – a recollection of the Leone sequence on the Rustaweli boulevard: once upon a time in Georgia.

America. While Morchiladze was churning out the island saga in London in two and a half months, the Rose Revolution broke out in Georgia. Since then, Georgia's national doctrine has been orientation to the West. The relationship to Russia is shattered. It's about Abchasia and South Ossetia, which as Russian protectorates, contribute about as much to stability in the Caucasus as a few tonnes of TNT. Recently it was about a lone slab of rock, whose crazy rulers bore Sungalese traits, and a Russian prohibition of Georgian wine and mineral water imports. But really it was just about the fact that the Kremlin would like to prevent the encroachment of the revolutionary Atlantic bacillius. "In 1989, Russian demonstrators in Tiflis slayed with polished spades," says Morchiladze. "Since then, their time has passed. They just haven't grasped it yet."

In the fall, President Mikheil Saakashvili accused Russian officers of espionage, had them arrested and thrown out of the country by police women (!) It was a childish, dangerous, excessive humiliation. But what a scene! "Don't write this!" says Morchiladze, giggling. "But I enjoyed it. Mischa is like that. Symbols, gestures – that's his thing. When he's behind the staging, it's unforgettable."

The Russians certainly didn't forget and they threw hundreds of Georgians out of the country, set the tax authorities onto VIPs such as the crime author Boris Akunin and the monumental sculptor Surab Zereteli – at which point the latter reflected on his homeland and presented Tiflis with a sculpture of Saint George which, since a few days ago, has been looking down on the roundabout from atop a pillar in front of city call, where the Rose Revolution began.

"At least we have gas and electricity since the revolution;" says Morchiladze. "At any rate, more than before." When you see an old man sawing away at a tree on the the Metekhis Bridge for firewood, however, you suspect that this doesn't apply for all, especially since Russia doubled the price of gas. Or when three young tykes carry bottles full of golden liquid into a bar. "No, that's something else," Morchiladze reassures. "They are selling brandy. I would guess that they have gambling debts." Maybe Santa Esperanza is indeed a suburb of Tiflis. Maybe they really exist, these undiscovered places with dramas that have never been written down. "You know what?" he says happily. "I don't think the earth is round."

*

Sonja Zekri is a feuilleton editor of the Süddeutsche Zeitung.

This article originally appeared in the Süddeutsche Zeitung on December 8, 2006.

Source: signandsight.com

Free Hugs უფასო ჩახუტება

2006-12-13T13:37:00.000+01:00

I wonder would it work in Georgia?

საინტერესოა ჩვენთან საქართველოში რა გამოვიდოდა ესეთი აქციიდან?

ეს იდეა პირველად ავსტრალიაში დაებადა ერთ სტუდენტს როცა დაბრუნდა თავის საკუთარ ქვეყანაში და არავინ დახვდა. YouTube - ზე განთავსების შემდეგ ეს იდეა ეგრევე აიტაცეს სხვადასხვა ქვეყნებში და ქალაქებში.

Young Georgian Lolitaz "Sirock"

2006-12-10T10:56:00.000+01:00

შენ ზღვას გავხარ

2006-12-10T01:25:00.000+01:00

Irakli Charkviani's very good song. He died in February. One of the best contemporary Georgian singer. This girl sings pretty well this song!

You can listen original version of this song here

Georgian and German students production: "Georgian Summer"

2006-12-10T01:18:00.000+01:00

Funny

2006-12-07T17:24:00.002+01:00

Singing Duet - video powered by Metacafe

Culture Matters II

2006-12-06T15:03:00.000+01:00

Their is an answer to Harrison's essay by Gregory Clark on Cato Unbound.

Again some quotes:

....Harrison’s project seems in this report to be an echo of David McClelland’s work in the 1950s and early 60s. McClelland argued that societies differed culturally in their “need for achievement” which could be diagnosed by personality surveys or even by analysis of the popular literature of the society. High need for achievement was characteristic of Protestant societies. This is not to imply that Harrison is wrong, just to suggest that in fifty years the agenda of introducing culture into analysis of growth has not advanced one step from the state of the art of the 1950s.

The problem with both the Harrison and McClelland approaches is that the responses may reflect just the realities of the institutional framework people live within, rather than their cultural attitudes. A North Korean who reports “fatalism” or “resignation” is plausibly no different culturally from a South Korean who states “I can influence my destiny.” These cultural measures are not a pure probe into the essence of local cultures, but reflect institutions and economic environments that change the real possibilities for people. It is hardly unexpected that people in growing or wealthy societies are more open to innovation, more accepting of risk, and more welcoming of advancement by merit. But which came first, the economic dynamism and wealth, or the social attitudes?

.......So, if we want to measure the effects of culture on economic growth, we need measures of culture that are independent of growth. Earlier attempts to link culture to religious doctrine were in part an attempt to find such a grounding. Recent attempts of those in experimental economics, such as Ernst Fehr, Sam Bowles, and Joe Henrich, to see how subjects from different cultures interact in controlled strategic games show another path to isolating pure cultural differences. Game theory predicts how rational self-interested actors should behave in experiments. By looking at deviations we can identify the existence of cultural norms, and whether they vary across societies. However, the results of these investigations, while suggesting significant cultural differences, so far have not been consistent or informative.

We also find in history clear signs that significant aspects of peoples' preferences—their degree of impatience, their work inputs, and their propensity to violence – changed over time in ways unrelated to economic circumstances, at least in England, as the society moved from stagnation towards modern growth. Further, there is a dynamic in the pre-industrial world—survival of the richest—that might explain these trends.

But, in general, since Harrison has measures of culture that are not clearly independent of economic circumstances, and since he has no clear intervention to alter culture, the path he plots may as much lead us into the undergrowth as into the light.

Culture Matters?

2006-12-05T10:10:00.000+01:00

Very interesting essay by Lawrence A. Harrison on Cato Unbound. Here are some quotes:

.......It is true that, since the 1970s, cultural anthropologists have participated in the design of projects. But that participation has usually been limited to assuring that cultural realities were adequately reflected in design, rarely to encourage cultural change. Many anthropologists, indeed many social scientists, subscribe to cultural relativism, the theory that each society or culture must define its own values and that cultures are neither better nor worse, only different. One can imagine the horrified reaction to a comment made by David Landes, author of The Wealth and Poverty of Nations, at a World Bank conference in 2000: "…there are cultures that I would call 'toxic'…[that] handicap the people who cling to them."......

............Cultural relativism fits very nicely with, and reinforces, the predilection of many economists to assume that people are the same the world over. As the former World Bank economist William Easterly, author of The White Man's Burden, wrote in reviewing my book Who Prospers?, "Maybe there is a lot to be said for the old-fashioned economist's view that people are the same everywhere and will respond to the right economic opportunities and incentives."[2] How then would Easterly explain why, in multicultural countries where the economic opportunities and incentives are available to all, some ethnic or religious minorities do much better than majority populations, as in the case of the Chinese minorities in Indonesia, the Philippines, and Thailand–and any other place to which the Chinese have migrated, including the United States? Why has the Washington Consensus worked well in India and poorly in Latin America (with the exception of Chile), where socialism, and even authoritarian socialism in the cases of Cuba and Venezuela, appear to be alive and well? Cultural factors may not supply the whole explanation, but surely they are relevant.

Alan Greenspan got it right when he said, in the wake of the collapse of the Russian economy in the late 1990s. “I used to think that capitalism was human nature. But it isn’t at all. It’s culture.”

.........Some economists have confronted culture and found it helpful in understanding economic development. Perhaps the broadest statement comes from the pen of David Landes: "Max Weber was right. If we learn anything from the history of economic development, it is that culture makes almost all the difference." Elaborating on Landes's theme, Japanese economist Yoshihara Kunio writes, "One reason Japan developed is that it had a culture suitable for it. The Japanese attached importance to material pursuits; hard work; saving for the future; investment in education; and community values."

Even the culture-skeptic Jeffrey Sachs recognizes the influence of culture. His chapter in Culture Matters says, in essence, that culture doesn't matter. And while that theme echoes in his recent book The End of Poverty, at one point he also has this to say: "Even when governments are trying to advance their countries, the cultural environment may be an obstacle to development. Cultural or religious norms may block the role of women, for example, leaving half the population without economic or political rights…"

Italian economist Guido Tabellini recently undertook a study of comparative economic performance in European regions employing data from the World Values Survey concerning trust, control of one's destiny, and respect for others (all three of which turn out to be positively correlated with economic development), and obedience, which correlates negatively. His conclusions:

These cultural traits are strongly correlated not only with the economic development of European regions, but also with the economic development and institutional outcomes in a broad sample of countries…An implication of this analysis, therefore, is that there is no primacy of formal institutions over culture. On the contrary, both are likely to interact and to shape the actual functioning of real world institutions, and to influence the incentives and the behavior of economic and political agents.

Moynihan and the Culture Matters Research Project

From 2002 to 2005, I led the Culture Matters Research Project (CMRP) at the Fletcher School at Tufts, a follow-up to the book Culture Matters (Basic Books, 2000), co-edited by Samuel Huntington and me. Some 65 experts from 25 countries participated, and major conferences were held at Fletcher in 2003 and 2004. Three CMRP books were published in 2006: the overview book The Central Liberal Truth (Oxford 2006), written by me; Developing Cultures: Essays on Cultural Change (Routledge 2006) co-edited by Jerome Kagan and me; and Developing Cultures: Case Studies Routledge 2006) co-edited by Peter Berger and me.

The goal of the CMRP was the guidelines for progressive cultural change that appear as the last chapter of The Central Liberal Truth. To reach the goal, we focused on three questions:

What is it in culture that influences the behaviors that in turn influence political, social, and economic performance?
What are the institutions and instruments of cultural transmission and change?
What can we learn about culture and cultural change from case studies of success and failure?

The CMRP findings bear out the wisdom of Daniel Patrick Moynihan’s oft-cited aphorism, “The central conservative truth is that it is culture, not politics, that determines the success of a society. The central liberal truth is that politics can change a culture and save it from itself.” The latter is, of course, the source of the title of my latest book. Culture Matters might well have been titled The Central Conservative Truth.

Disaggregating "Culture"

The answer to Question 1 is a typology of 25 factors that are viewed very differently in progress-prone cultures and progress-resistant cultures. Its principal architect is the Argentine scholar and journalist Mariano Grondona, who had the United States in mind as his progress-prone model, and Argentina, and by extension Latin America, as his progress-resistant model. The 25 factors are broken down into four groups: Worldview, Values and Virtues, Economic Behavior, and Social Behavior. These compartments are not water-tight—factors that influence economic performance are found in all. For example, the Worldview factor of “Destiny” contrasts “I can influence my destiny” (progress-prone) and “fatalism” (progress-resistant)—with weighty implications for entrepreneurship, one of the key factors in the Economic Behavior cluster. Others in that cluster include:

Work/Achievement, which contrasts the progress-prone “Live to work” with the resistant “Work to live.”
Frugality: “the mother of investment” vs. “a threat to equality.”
Risk propensity: moderate in the progress-prone culture; low, with occasional adventures, in the progress-resistant culture.
Competition: leads to excellence vs a threat to equality—and privilege.
Innovation: the progress-prone culture is open to and quick to adapt innovation, while the resistant culture is suspicious of and slow to adapt it.
Advancement: merit vs. family/patron connections.

Cultural Transmission

The Question 2 institutions and instruments of cultural transmission include child rearing practices, several aspects of education, religion, the media, political leadership, and development projects. Of these, religion may be most relevant to economic development. We grouped 117 countries by predominant religion and recorded their performance on ten indicators or indices of progress, two of which directly reflect prosperity (the UN Human Development Index, which includes per capita GDP as well as three social factors; and World Bank per capita GDP calculated on the basis of purchasing power parity). Several others of the ten indices are also relevant, e.g., trust, corruption, income distribution.

The data roundly validate Max Weber’s thesis in The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism: Protestant countries do better than Catholic countries in creating prosperity. To be sure, the averages for the Catholic countries are depressed by Latin America’s slow development, but even when one looks only at First World democratic-capitalist societies, Protestant countries do substantially better than Catholic countries with respect to prosperity, trust, and corruption.

More broadly, the analysis of religions suggests that Protestant, Jewish, and Confucian societies do better than Catholic, Islamic, and Orthodox Christian societies because they substantially share the progress-prone Economic Behavior values of the typology whereas the lagging religions tend toward the progress-resistant values. Symbolic of this divide is the persistent ambivalence of the Catholic Church toward market economics, an issue underscored by Michael Novak in his book The Catholic Ethic and the Spirit of Capitalism. But religion is not the only source of progress-prone economic behavior: the Basques are highly entrepreneurial and highly Catholic; and Chile, boasting the most successful sustained economic performance in Latin America, is also the most Catholic–and the Latin American country with proportionally the largest Basque-descended population.

In any event, the foregoing suggests the existence of a Universal Culture of Progress: the same Economic Behavior values, whatever their root, create prosperity in widely different geographic/climate, political, institutional, and indeed cultural settings. As far as we know, culture has nothing to do with genes. While cultural change is neither a simple nor easy proposition, it is constantly occurring around the world, and there is no compelling reason why the “universal progress values” should be beyond the reach of any human society.

Case Study Lessons and Moynihan

Of the 27 case studies, ten are economic success stories: the four Confucian countries of China, Japan, Singapore, and South Korea; India; Chile; and four Western societies: Ireland, the Province of Quebec, Spain, and Sweden. While all ten combine elements of Moynihan's Central Conservative Truth (culture dominant) and Central Liberal Truth (politics/policies dominant), progress in the four Confucian countries, Chile, and Sweden is, in my view, chiefly attributable to pre-existing culture, while progress in Ireland, Spain, and the Province of Quebec, is chiefly attributable to politics and policies that promoted cultural change. India is an intermediate case that requires more study.

East Asia

The "Confucian" countries (more accurately the countries strongly influenced by Chinese culture, which also embraces, in addition to Confucianism, Taoism, Buddhism, and ancestor worship) all share substantially in the universal culture of progress: education, achievement, work ethic, merit, and frugality are all highly valued in the East Asian societies. Their economic success contradicts Weber's analysis in The Religion of China in which he asserts that rapid capitalist development is unlikely in China in large measure because of the absence of anything like the Calvinist "tension" caused by uncertainty about being of the "elect."

Many observers attributed the stagnation of the East Asian economies (Japan excepted) at mid-twentieth century to Confucianism, particularly to the influential role played by the Mandarin literati (Mao a prototype) and the low prestige that attached to economic activity in the Confucian scheme of things. But all that was necessary to release the powerful education/achievement/merit/frugality undercurrent to perform its economic magic was encouragement from the political leadership, in the cases of South Korea and Taiwan stimulated by security concerns. The trigger for the magic in China was Deng Xiaoping's 1978 pronouncement, "To get rich is glorious," effectively marking the end of Mao's Marxist revolution.

Once the encouragement and incentives were in place, the Universal Progress Values drove the economic miracles, much as they had when the Meiji leaders in Japan decided in 1868 to catch up with the West.

Chile

That Chile is different from other Latin America countries is apparent from its highly effective implementation of the Washington Consensus policies–the only country in Latin America to do so. Its unique status in Latin America is also apparent from its 2005 Transparency International Corruption Perceptions Index rating: tied with Japan at number 21, with the next Latin American countries being Uruguay at number 32 and Costa Rica and El Salvador at number 51. And contrary to the often criminal comportment of police in other Latin American countries, Chile's national police force, the Carabineros, has a solid reputation for professionalism and honesty.

Chile also enjoys an atypical entrepreneurial tradition. In the latter decades of the nineteenth century, Chileans were noted in the Southern Cone for their entrepreneurial skills, and they provided a considerable impetus to the growth of the Argentine economy as well as their own. While other factors, including Chile's geography and climate, so similar to California's, doubtlessly also contributed to Chile's entrepreneurial endowment, the disproportionate Basque influence had to have been an important source.

Foreign investment has played a key role in Chile's economic development, above all in copper mining. But the entrepreneurial response to the open economic policies installed during the Pinochet dictatorship and sustained since 1990 by elected left-of-center governments has come principally from Chileans.

Sweden

By the measure of the ten indices or indicators of political, economic, and social development, ranging from the UN Human Development Index to World Values Survey data on trust, the Nordic countries are the champions of progress.[7]

All five Nordic countries–Finland, Sweden, Norway, Denmark, and Iceland–have a Lutheran background, even though few today are churchgoers. Lutheranism is the source of much of the Nordic value system that has produced high educational levels, extensive welfare programs, and high quality entrepreneurship symbolized by Finland's Nokia and Sweden's Volvo, Saab, and Ikea. The compatibility of economic efficiency and social spending in the Nordic context is apparent form the 2006 World Economic Forum ratings. The Economist recently observed, "High taxes and generous welfare safety nets need not undermine competitiveness…Scandinavian economies are ranked high in the league…"[8] (Sweden was number two in the world.)

The economic success of the Nordic societies, and Protestant societies in general, strongly suggests that Weber's focus on Calvinist "tension" was too narrow and that it is the Protestant virtues of education, achievement, work ethic, merit, frugality, honesty–Universal Progress Culture–that is the real force behind the spirit of capitalism.

Ireland and Spain

The Irish and Spanish economic "miracles" have much in common. They were both largely triggered by the opening up of theretofore inward-looking economic policies. Foreign investment and, particularly in the case of Spain, tourism played major roles, compensating at the outset for domestic shortfalls in both capital and entrepreneurship. Both benefited handsomely from the assistance programs of the EU. Both emphasized education, in Ireland's case converting itself in the span of 40 years from one of the least educated European countries to one of the most educated. And in both, the influence of the Catholic Church declined sharply, to the point where one hears the term "post-Catholic" applied to both. In the process, both cultures were transformed.

Quebec

Prior to the "Quiet Revolution" (1960-75), Quebec was underdeveloped by contrast with the other Canadian provinces: poorer, less industrialized, less educated, less healthy, less democratic. Today, the indicators of progress in Quebec are comparable to the rest of Canada and in some respects, e.g., high school dropout rate, are the best in Canada. What happened to bring about this transformation?

The use of an inclusive nationalism to promote unity, effort, and sacrifice.
A process of "declericalization" in which the church's influence was drastically reduced, above all in education, over a five-year period (1961-66). Like Ireland and Spain, Quebec is sometimes referred to today as "post-Catholic."
Massive resource allocation to education.
Promotion of gender equality, particularly in the workplace.
The creation of a modern, creative state that has spearheaded development ranging from Cirque de Soleil to advanced biotech industries. A "corporatist" approach bringing business, labor, the professions, etc. together with government for policy discussions has been generally successful.
State-led efforts to reduce inequality.

Ironically, Quebec's value profile has converged with that of Anglophone Canada simultaneously with the growth of pro-sovereignty sentiment in the province.

India

It will come as a surprise to many–it did to me–that, at least according to Angus Maddison's data, India under the Mughals accounted for more than twenty percent of the world's GDP in the early 18th century, derivative principally of textile and agricultural production.[9] That fact, coupled with the economic success of many Diaspora Indians, including those who have migrated to the United States, suggests the presence of Universal Progress Values in Indian culture. Moreover, the parallels between the unfolding Indian economic miracle and the East Asian miracles are striking: the opening up of the Indian economy in the early 1990s produced a response similar to that produced by "To get rich is glorious" in China.

To be sure, India's economic surge has been fueled in part by its large pool of English language speakers, a valuable asset also enjoyed by Ireland, and by foreign investment focused on this linguistic asset. But Indian entrepreneurs have also played a prominent role in the surge.

We need to develop a better understanding of the cultural context of the Indian miracle. India is a country of numerous ethnic and religious groups–it is, for example, the second most populous Muslim country (after Indonesia). Which groups are major participants in and beneficiaries of the economic surge? What is the effect on the majority elements of the society that do not participate directly in the modernizing sectors? What is the effect on women, whose subordinate role in India is underscored by the fact that more than fifty percent of Indian women are illiterate? These are among the many questions raised by the incipient Indian "miracle."

Conclusion

Culture does matter in economic development, and governments, development assistance institutions, think tanks, and universities must confront culture and cultural change. Incorporation of cultural analysis and cultural change into the mix of policy and project design factors may significantly accelerate the pace of economic development.

Full essay here

Tbilisi Traffic

2006-12-04T14:42:00.000+01:00

Photo: Paata on flickr

Khevsureti

2006-12-04T14:22:00.000+01:00

Photo: Cliff Volpe

Culture or Institutions?

2006-11-24T12:48:00.000+01:00

Very interesting article about Iraq. But it's also relevant to Georgia I think, in terms of transition economics and state building. Here are some quotes:

..........however, is that some of the institutions that clearly matter are indisputably cultural. Corruption, which eats away like acid at most development projects, is a lot easier to fight if your citizenry sees bribery as a moral outrage, rather than a convenient way to evade inconvenient rules. Keeping your girl children out of school, and sending the boys to religious schools that eschew math and science in favour of memorising religious texts, dramatically disimproves the prospects of competing economically in the modern world. And people whose cultures distrust foreigners, or any strangers outside the extended family, are unlikely to enter into the complex web of trust in strangers that supports a modern economy—or accept the legitimacy of a democratic government elected by millions of countrymen they have never met.

We - georgians

2006-11-22T12:58:00.000+01:00

Polemical notes concerning certain

Social/psychological aspects of Georgian culture

Author: George Nizharadze

A society which cannot combine a fidelity to its own symbols with a freedom of revision of those symbols is bound to perish, whether of anarchy, or a slow atrophy of living, suffocated by useless phantoms.

Alfred N. Whitehead

The Area of Responsibility

Ethics has a well-known "golden rule": treat others the way you want to be treated. This had been formulated in one way or another by many; you can find it in the New Testament, in various proverbs, in the works of ancient Greeks, as well as those of Confucius. A follower of this rule must be considered a person of high integrity; however, from the psychological standpoint, there is an interesting detail: who should be considered "the others"? It would not have occurred to any ancient Greek, even one of the highest integrity, that moral norms also concerned slaves or barbarians. A noble knight, having given a promise to a lady, had no reservations about enticing a young peasant girl. Slaves, barbarians, peasants and other comparable segments of society have never been viewed as people, even formally.

From the earliest period of history, there has always been this division into "them" and "us." "We" are the social group (tribe, kin, nation, class, religion, party, age, professional association, racial unity) which a man identifies with, having a degree of responsibility before other members of the group. Meanwhile, "they" are the groups which are not concerned with the same behavioral norms that "we" use.

Certainly, a given person has the feeling of being a member of several "we" groups, some more important than others. These days, the most common and at the same time most numerous groups of identification are nation, state and language groups, although there is a tendency towards further expansion of the areas of identification (to include Western Europe, the Islamic world, the ecumenical movement and others). If we can speak about any moral progress on the part of the humanity, the broadening, albeit formally, of the "golden rule" may be considered one of its manifestations.

The existence of a global Georgian mentality is a fact. Such realities, traditions and cultural symbols as The Knight In the Panther's Skin, the particular style of raising a child, Queen Tamar and many others comprise the all-Georgia common property. The Motherland, Georgia, the Georgians - all these are the existing identifiers. These values have been actively affirmed in family life, as well as by means of information resources, the education system and works of art. However, observations show that these high values often have a declarative and rather abstract character. In reality, on the behavioral level, one Georgian does not necessarily treat another as an equal fellow member of the "we" group. There is a certain difference between what is said and what is done. In our unpublished survey, the question of "Do you or do you not love your Motherland?" was answered positively by practically 100% of the respondents. However, the question of "What kind of traits do you want to cultivate in your children?" the notion of "patriotism" appeared somewhere near the bottom...

There is the impression that to a large number of Georgians the notion of "Georgia" is at best a symbol of nature, cultural monuments and the customary lifestyle, but not of other Georgians. This is how it goes: my own interests (and those of my close relatives), as well as some monetary impulses, are above the interests of all others. I am in a good mood, so I took out my gun and here I am shooting at the ceiling, who should care?! I am against stealing in general, but if a man I know well has stolen something, I will spare no effort to protect him from being punished. One should defend the Motherland, but I will do my best to keep my son from the draft.

Sergi Danelia wrote, "A Georgian today ends wherever his last name ends, that is, a group of people connected to him through blood or friendly relations. Whoever is not our relative is not considered a human being. He is a stranger, and we don't have to love strangers". These lines were written in 1927, but as recent events prove, the situation has not changed essentially. Moreover, a tendency (especially among young people) has appeared to further narrow the "we" groups, turning them into the "me" groups, i.e. the groups which have individuals considering other members of the group as executors of their personal interests, while performing their duties regarding others only because that is required for the maintenance of their privileged status.

The difference between the two identification types, those of "us" and "me" regarding families has been demonstrated by a study done at American colleges. It turned out that students of Italian descent had lower grades than those of Jewish descent, although there was no intellectual difference. An additional study found out that Jewish students considered high grades a necessary prerequisite for their families' affection, while Italian students were certain their families would love them no matter what their academic or professional successes. What a familiar picture that is. Thus, in my opinion, the majority of the current (and not just the current) Georgian population has a rather narrow "area of responsibility." It covers primarily the circle of one's family, relatives and friends. The Motherland, meanwhile, is largely a declarative, abstract value, and has no influence on long-term behavior. However, it must also be noted that an impetuous abuse of this value (for instance, during the events in Abkhazia) does cause a certain reaction which is anything but weak. Still, even if provoked by a national insult, the impulse is rather short-lasting, supported by momentary emotions, and is not likely to turn into an organized, purposeful lasting action. The narrow frame of the area of responsibility, as well as lack of civil consciousness, determine the atrophy of perception of societal problems (whether that is energy conservation, pollution of the environment, firearms registration, or any other aspect that concerns everyone). As a result, society and each individual member both suffer.

The aforesaid does not imply that an "average" Georgian could not care less about his compatriots. The peculiarity of Georgian culture is that it also consists of individuals, albeit with a narrow area of responsibility, who nonetheless feel comfortable precisely in the Georgian environment. This was noted by Guram Asatiani, "It is striking how a Georgian is usually at odds primarily with another Georgian. However, the two Georgians cannot live without each other, inasmuch they long to compete only with one another".

In my opinion, to explain this paradox, one should look not at the peculiarity of the Georgian character, but rather at the specifics of the culture. The affluence acquired through the support of the "we" or "me" groups requires some manifestation. Let the neighbors, remote relatives, home-folks, guests or simply the passerby notice and appreciate how generous, courageous, influential, eloquent, rich or smart "our guy" is. If that makes them jealous, so be it.

Hence a typical picture: a rich village is full of palatial houses, while the "central territory," such as the main road, is in utterly decrepit condition. Or the yards and lobbies of apartment buildings, not to mention public restrooms are turned into garbage dumps.

In 1904, in St. Petersburg, a book entitled The Caucasus was published. Its author, one E. Velichko, had served in Georgia for a long period of time. Velichko was what we call a dyed-in-the-wool imperialist chauvinist, holding anti-Semitic and especially anti-Armenian principles. However, he had fine feelings about the Georgians, albeit a bit culturally patronizing. He called Georgians "my brothers", and considered them the most solid support for the Russian Empire in the Caucasus, due to their exceptional loyalty to the Russian Czar. His views of the negative sides of the Georgian character are all the more valuable since they do not contain any obtrusive antipathy. Velichko cites this example, which he claims is typical.

One Georgian prince spent his time in debauchery and luxury, and once killed a man in a fight. He was subsequently exiled to a remote Russian district, where he earned everyone's affection and respect with his honesty and hard work. He introduced silk-worm breeding and gardening to the region, and even became a governor's agricultural advisor. However, as soon as he came back to Georgia, he indulged in his former activities, and was killed in the next fight.

There are so many such examples that one can speak of a certain pattern. We know of a great number of individuals who, being in an alien cultural environment, gained international fame and authority in the spheres of art or politics, but became victims of petty ambitiousness and scheming once back in their native lands. It is not by chance that, after Georgi the Shining, our country has not had any politician or leader able to realize any positive long-term programme; in fact, has anyone (with the exception of Ilia Chavchavadze) ever had one?

It is the cultural environment, the system of declared and real values and accepted norms of behavior that determine the national character. Whoever does not cross the boundaries of commonly accepted norms is successful. As Erich Fromm notes, social character is formed according to cultural demands; the latter, however, do not always coincide with the demands of real existence. The power of a culture is determined by its dynamism, i.e. by the degree and speed to and with which it can produce new values in accordance with changing conditions.

Velichko also wrote that the life of Georgian society, especially that of its higher classes, was growing progressively worse. The mode of life was being destroyed due to the contradictions between the historically developed character and the new social and economic conditions. It is not that easy to change your way of life.

Whatever is meant by the "new social and economic conditions", this observation is correct, even from a cultural standpoint. The Georgian nobility, with its leaning towards debauchery, with narrow temporal horizons and areas of responsibility, its arrogance, wastefulness and remnants of a heraldic code and infantile individualism, had no future. If the Georgian people could be saved at all, it could have only been accomplished by following the path propagated by Ilia Chavchavadze, that of forming the national consciousness and relying upon honest workers. However, the wheel of history started revolving in a completely different direction, and Georgian culture produced a certain model of adaptation to the Soviet regime. It may sound tragic and comic at the same time, but it was the same infantile feudalistic mentality and the aforementioned behavioral norms accepted by a substantial part of the population, that befitted Soviet reality, especially in the post-Stalin period.

Georgia and the Soviet Regime

The Bolshevik Revolution used, subsequently making it a part of societal life, some tendencies characteristic of Russian culture, such as collectivism and aggressive anti-individualism, a purely negative outlook on the concept of wealth, tradition of strong state power and a messianic sense. However, all of that was done under the aegis of Marxism, which, at least in form, was very much concurrent with Western European thinking and the Protestant ethic. The categories that Marxists operated within, such as "productivity of labour", "surplus value", "class struggle" and "societal progress", were strange and alien to the majority of the Russian imperial population. It is clear that in alien cultural conditions these terms only preserved their names, while their content changed dramatically. Such notions as democracy, efficiency of productivity, profitability, political party, service and many others, had completely different meanings in the West and the Communist East.

Very soon after, the first victim of ideological declarations appeared: the value most alien to the Russian cultural environment: efficiency of productivity. It was substituted with various surrogates aimed at producing the illusion of efficiency, such as giant yet unprofitable plants, quantitative indexes, manipulation of figures, propagandist talk, banal lies concerning "surpassing the five-year plan objectives", "counter plans" and "Socialist competitions", etc. In the early Soviet years, a certain role was played by mass enthusiasm, determined by the illusion that the USSR was at the vanguard of history; however, it turned out to be a poor guarantor of economic power. Meanwhile, the economic foundation of the Soviet Empire was determined by the colossal natural resources of the gigantic country (incidentally, the exhaustion of these supposedly inexhaustible natural resources determined the need for perestroika. We know the results, although not quite all of them yet).

Once again, in line with Marxism, the productivity of the "workers of intellectual labour" was accepted as a measure of "progress". The "goal established by the Party" was reached using purely Soviet methods. There was a massive increase in the numbers of writers, scholars and people with higher education in general. These "Soviet intellectuals" were not required to demonstrate any commercial success or produce any high-quality works; rather, they were required to support and glorify the regime. Since under Soviet conditions it was a lot easier to simulate intellectual and creative rather than physical labour. As such, the "rules of the game" offered by the regime attracted a vast number of people who with minimal effort and equally minimal levels of responsibility could provide themselves with a fairly comfortable standard of living.

The national problem was "solved" in a similar fashion. Officially, the peoples within the USSR were considered to be equally "progressive" and "socialist" (although some cultural distinctions were allowed, producing a large number of folk ensembles). Hence the creation of institutions alien to the particular cultural environment, the' establishment of academies, universities, industrial giants, film studios, etc. All this required substantial financial resources while only serving prestige. Equivalence of degrees, ranks and titles meant that a dissertation written and presented in, say, Dushanbe was considered equal to that written and presented in Tallinn or Moscow, even though the scholarly value usually differed considerably.

As a result of these and comparable processes, the USSR became a closed system, possessing all the formal properties of a developed Western-style industrial state; however, it was nothing more than a game of "progress", a game taken seriously by the "players" themselves. The Soviet state could be compared to a vehicle, or rather an armoured vehicle, which looked just like a real one but did not run. It needed horses to move from one place to another.

This then is a schematic portrait of the social/cultural environment in which the people, united into a "family of brothers", had 10exist, and which required some adaptation. The adaptation was so specific that, in my opinion, it would be useful to draw a parallel with some selected laws of biological evolution. In natural conditions, a species is more or less adapts to existing ecological factors, which is one of the results of long-term evolution. However, artificial selection exists, which involves a man creating a new species with a utilitarian or decorative goal in mind, producing a certain desired effect, such as an increase in milking capacity, weight, difference in colour, etc. The species' qualities required for existing in natural conditions are lost, and thus a new artificially created species is almost always doomed once returned to the natural environment.

In my view, Georgia developed a certain model of adapting to the Soviet regime earlier that other peoples of the USSR, one determined by certain historic properties of the national character. However, a relatively chance factor also played a large role: I am speaking of Stalin's Georgian ancestry.

I have already mentioned one of the qualities of Georgian culture, that of loyalty to a remote power, and a constant struggle or competition for gaining some, however little power at local level. It is not surprising that a compatriot in the position of remote ruler had a strong influence on Georgian consciousness, especially considering that the few existing carriers of healthy national ideas had been destroyed or exiled. This ruler, who enjoyed unprecedented power and authority, was quite naturally turned into the symbol of national identification (a simple mechanism: the "father of the peoples" is Georgian, you and I are, too, which means we reflect his glory."). This was enhanced by inner curtsies: a Georgian was among the people who raised the victorious flag over the Reichstag, Soviet films showed extremely positive images of Georgians... All this has increased the traditional Georgian hypertrophied sense of honour and dominance, not on the individual but on the collective "we" level. Besides, worshiping Stalin in Georgia was enhanced by another circumstance.

Having analyzed a very interesting myth about Amirani, Grigol Robakidze concluded that one of the leading qualities of the Georgian soul was willfulness; Amirani was said to be the personification of that quality. This is a very profound observation. Willfulness, which is the prevalence of one's wishes over commonly accepted norms of behavior (and, consequently, a nihilistic approach to lawfulness) is a substantial property of the Georgian character. Willfulness is also a real and meaningful value of Georgian culture'; therefore, the most "willful" individuals enjoy obvious piety in the mass consciousness, even if they have caused great disasters in the lives of numerous people. This is a cause for the concealed sympathy for the traitor, murderer and rapist Zurab Eristavi, which surface's in folk poems. This is also a partial explanation for the phenomenon of Stalin's personality cult.

Stalin was not just loved despite destroying millions of people he was loved because he personified the most extreme case of willfulness, free of any restrictions. While this infantile mechanism of a charismatic leader's cult was to various degrees characteristic of the whole "Soviet people", it had a special, deeper resonance in Georgia.

The phenomenon of Stalin, and the Georgian ancestry of the "father of the peoples" developed, recreated and enhanced two important tendencies in Georgian society: that of the cult of unrestricted power, of "willfulness" and also that of the sense of individual and group domination, which served as a foundation for the Georgian model of adaptation to the Soviet regime. It only started forming after Stalin's death. During the period of his rule, unifying efforts were so strong that the specific properties of the culture and National character had not received a chance to form into a system. This only became possible after Stalin's death, and, in my opinion, happened in Georgia earlier than anywhere else; the impulse came from the tragic events of March, 1956.

Stalin was dead. Following a brief period of confusion, Khrushtchov rises to the throne (the same Khrushchev the "great leader" had been known to hit on the head with his pipe, and make dance around). This was enough to sway the authority of the leader and the regime in the eyes of the Georgians. After all, in a totalitarian slate the political system is firmly connected to the image of the leader; in Georgia, meanwhile, positions and social roles are traditionally personified. Therefore, we seemed to like the regime inasmuch it was linked to the name of Stalin.

However, Nikita Sergeevich [Khrushchev] suddenly showed some teeth and noisily threw the "father of the peoples" off the pedestal. This circumstance considerably sped up the process of alienation from official Soviet ideology and values in Georgia.

It is remarkable that mass consciousness in Russia developed in a fundamentally different direction. There, a belief was spread (even among the most refined intellectuals) that Stalin was personally responsible for all the tragedies, due to his "perverted" interpretation of Marxism, while the Socialist path itself was considered to be absolutely right, as long as "Leninist norms" were restored. This signifies that for the Russians, the Soviet version of socialism had become an important component of the national identity. This is partly true today as well.

It was precisely the motive of defending a symbol of national identity that was responsible for the March unrest in Georgia. This symbol had turned out to be powerful enough for the first serious act of protest in Soviet history to occur. However, the turmoil resulted in a terrible tragedy. The system clearly demonstrated that any attempt to influence official policy-making or the ideological sphere was doomed. The Georgians learned their lesson well; perhaps even too well. The aforementioned traditional Georgian type of relationship to power was restored: the 10yaVindifferent view of remote power structures, and (within the suggested "rules of the game") concern about one's own self and the narrow "we" group, was declared a "national endeavour".

Meanwhile, the "rules of the game" changed considerably after Stalin's death, primarily because the repressive organs had lost their power, and the nomenclature, in turn, gained it. The state security organs had certainly preserved theirs; but the slave labour of the political prisoner and "prophylactic" acts of repression were things of the past. The "Iron Curtain" was somewhat raised as well; standards of living were slowly improving (mainly due to extensive housing construction). Fear, typical of Stalin's time, was being replaced by caution. The regime has preserved two pillars of the system: ideology and politics, which mere mortals were denied access to. A Soviet citizen was given a small degree of daily freedom, a small social space which the state did not usually invade (although it reserved the right to do so if need be). The citizen and the state signed an unwritten agreement: the state would not invade the citizen's personal life, and pretend not to notice his obvious violations of official laws, while the citizen, in turn, would not mess with ideology and politics. This "agreement" determined the existence of the Soviet state for three decades, and these were the "rules of the game" the Georgians understood at once. Starting in the 60s, outside Georgia a particular stereotype of a Georgian is formed, that of a moneybags, a tradesman, a profiteer.

This stereotype signified that Georgia was entering a new phase of adapting to the new Soviet regime. Contributing to the development of the so-called black market economy in Georgia was an important cultural property. The thing was, the implementation of the above "agreement" was only possible through informal contacts. We are aware that the informal "we" and "me" group contacts (friendship, kin...) had a special meaning in the Georgian culture.

Some may think that the formation of the black market economy signified the installation of some capitalistic elements. That is not so. The Soviet black market economy was a child of the Soviet deficit economy. The major regulator of the market, competition, was absolutely alien to the Soviet economy. Therefore, a "Soviet capitalist", or a schemer, lacked all the qualities characteristic of a Western businessman, by virtue of excluding the notion of "honest business". Due to the fact that any commercial activity was unlawful, every man involved in it automatically fell into the category of "dishonest". And whoever is officially considered to be in that category, even artificially (artificially, since the Soviet regime had forbidden one of the most natural spheres of human activity, that of commerce), will be free to make more serious moral compromises in the future.

Besides, the old negative, "feudal" notion of commerce in Georgia, the belief that a "merchant" is a liar and cheater by default, had by definition determined the attraction of people of dubious morals to that sphere. In both Russian and Georgian culture, dishonesty is a critical component of a merchant's role. Sociology tells us that the social role itself dictates behavioural norms to its carrier.

The misfortune was that such activity was officially unlawful, but was unofficially allowed. Therefore, any respect for the law was gradually being lost, while the principle which read "if it is not allowed but I really want it, it is allowed" was being born. On the other hand, society started living in peace with other illegal actions, such as theft, bribery, etc. It is not surprising that the black market economy soon spread all over the place, and started to steal from its own citizens, along with appropriating some of the nation's wealth. There was practically no societal sphere left free of the tentacles of corruption, theft and cheating.

At once, Bolshevism had destroyed a century-old system of regulation of societal life. All the values (good and bad alike, regardless of what we mean by those terms) which in another society would provide an individual with an opportunity to reach a high social status had been rejected. Among those values were talent, diligence, wealth, ancestry, enterprise and physical appearance. In their place, a single value was installed, that of loyalty (or rather a Soviet version thereof), which was essential for acquiring any social status. In the post-Stalin period, with a certain complication of societal life, other values appeared alongside loyalty: position, money, a circle of influential friends and relatives. All this was intertwined, but it was possible to make distinctions. As far as talent, diligence and professionalism go, their "price" had dropped even more considerably.

The post-Stalin reality, with all its irrationality and absurdity, declarative commitments and unwritten laws proved to be fertile soil for many tendencies and potentials characteristic of Georgian culture. We can name a few: hospitality, competence in personal interrelations, demonstration of dignity and domination, the primacy of "me" over law and order, the strength of "we" groups, egocentrism, superficial effects, alienated loyalty to remote power structures, etc.

One important circumstance has to be emphasized. The tendencies characteristic of the Georgian style serve as adaptation mechanisms, developed in the course of recurring wars, chaos and uncertain future. Poverty had always been their companion. To be more precise, the system of adaptation mechanisms and values born in Georgian culture was economically helpless, deprived of prosperity as a value of its own (in cultures which had developed such value, there is a corresponding attitude towards money, work and time): wealth had to be spent, the sooner the better, since it could be taken away the next day. Thus, we have not developed any behavioural or mental instincts directed at saving money.

However, in the post-Stalin period a unique situation was formed, whereby in the conditions of a "feudalistic" lifestyle, and in large part due to it, it became possible to gain relatively stable social well-being, and amass considerable (albeit unlawful) wealth.

Starting in the '60s, the hole in the "Iron Curtain" started delivering Western goods of a more or less fine quality. There was also the onset of Soviet production of "civilized" goods directed at individual consumers: motor vehicles, refrigerators, furniture, television sets... Housing construction was growing. In Georgia, all that caused what we would call a consumer boom. It was Erich Fromm who noted that consumer psychology was especially strong in Socialist countries where deficit was typical and ethical mechanisms of regulating the process of consumption were not present. The system of informal connections was very effective under Soviet conditions for all kinds of "procurements", "arrangements", gaining money, positions and privileges. It turned out that a person who had a friend or relative in any state institution, from a supermarket to a Ministry or the Central Committee, was a priori more privileged, compared to "others". But the "others" wanted to live, too! Therefore, money, this universal equivalent of connections, became a compensating device. The results were quick, as many sections of the population started "making money".

It is notable that the average citizen was especially annoyed (due to everyday contact) by the "deceitful behaviour" of the workers in service industries, such as store clerks, taxi drivers and waiters, as well as peasants selling goods in the market. No one considered that people of that category could only use money (and not friends or positions) to receive health care, get their children out of the draft, communicate with the law enforcement agencies or buy cars.

Eventually, the heaviest oppression was felt by an honest hardworking person, who had neither money nor an important position or influential friends (or considered it undignified to address them), who attempted to live off his own labour, but found himself at the bottom of the societal pyramid. He became the embodiment of weakness and stupidity; moreover, he had to pay his "tribute" to the "powerful", which became an almost universal rule of living.

In a word, Georgian culture could adapt wonderfully to the totalitarian Soviet reality. Those tendencies which worked in the given social/cultural environment were developed and enhanced; however, as demonstrated by the period following the collapse of the Soviet empire, they turned out to be major obstacles for existing in an independent political/social/economic organism, to say nothing of liberal democracy.

The law as a category of jurisprudence had never been too popular in Georgia. The aforementioned Georgian willfulness, as well as the powerful influence of Asian despotism, had annulled the law as a norm placed above the will of any individual. Soviet law, it can be said, legalized lawlessness. Constitutions and civil codes were being written, international agreements signed, but that was done for the sake of putting on a civilized "face". The Party and so-called "power" structures were above any law. That was further enhanced by the aforementioned unwritten agreement. Clearly, in such conditions it would be of no use to speak of any legal consciousness; therefore, in the Georgian environment, the attitude towards the law assumed a specific form: the law is a highly annoying thing which power structures use to limit my self-interest, my "willfulness".

The law therefore must be considered only to the degree that it is represented by the power and force behind it. As soon as that power weakens, becomes careless, foolish or merciful, the law turns to ashes and nothing restrains "willfulness" any longer (we are currently witnessing this). On the other hand, the law holds no value for a representative of any law enforcement agency. The most important thing for him is to catch a careless criminal, to thus serve his own self-interest (that of money, career, etc.). Thus, the major goal is not to reduce crime, but to catch an unlucky criminal – a gamble, that is.

Let us recall the campaign which ten years ago tried to emphasize the use of seatbelts in motor vehicles. The drivers assumed that it was an infringement of their own freedom in their own vehicles. The highway police, on the other hand, received a new source of income, hunted the "unattached" drivers down, fined them and released them without attaching the seatbelt. I recall a remark by one officer, who had noticed a voluntarily "attached" driver: "What's wrong with you? Are you grudging five roubles?!" However, a compromise was soon found: on seeing an officer, the driver threw his seatbelt across his chest like some sign of honour, and having gone by for some two hundred metres, freed himself from the "attachment". However, the most important thing is that no one was interested in the seatbelt's actual purpose, which is safety of the driver and passengers.

One can say that the law, one of the basic values of the civilized world, came to us "twice broken". In the environment of Russian culture, it had been bent according to the will of the ruling class, while in Georgia, the ruling class was topped by the local regulator of social life, the system of informal contacts, followed by money.

This "double metamorphosis" occurred with many Western values and social institutions. The institution of higher education also lost its primary function, that of nurturing qualified experts. However, it gained other functions, such as prestige, draft exemption or the opportunity for students to live separately from their parents. Such absurd phenomena as "protected" test-taking and the selling of diplomas, to say nothing of the admissions hysteria, have become customary. The results: formally, Georgia occupies one of the highest positions in the world as far as the percentage of formally educated experts goes. In reality, the level of education and qualifications here is extremely low.

It is clear that in such a social/cultural environment many values were doomed to perish. We have almost abandoned elementary professional ethics, responsibility for our production and pride in a job well done.

As always happens, changes in the value system and the emergence of new priorities, have found their expression in the language. Such formerly unknown expressions have emerged as "to push through", "his man" and so forth. However, perhaps the most expressive word, reflecting like a mirror the style and mood of our society, is "to swindle".

In a country where a relatively normal life is impossible without breaking the law and oppressing your fellow countrymen, where the government promotes the above activities inasmuch it lives according to the same norms, "swindling" becomes a rule for living, which is absolutely understandable, even somewhat justified. However, our misfortune is that the late totalitarian style of living has never been radically changed even in the current situation. At least so far... We seem to have run ahead of our narration.

At the beginning of the nineteenth century, N. Karamzin wrote that one could express the situation in Russia with a single word: "stealing!" It seems to me that if we substitute it for "swindling", it would fully express the situation in Georgia in the '60s- '80s. Swindling was active in two spheres: that of the black market economy and the power structures. These were the spheres that active, sometimes very talented people were drawn to. We can speak of a Georgian schemer and a functionary as two complete social types, who are not losing ground even in the changing situation of today.

To support the latter, I will cite an interesting ethnic/psychological phenomenon: the cult of power, which is the single most important characteristic of totalitarianism, has taken very different forms in Russia and Georgia. In Russia, an official primarily represented state power, by virtue of which he/she was somewhat deindividualized. In Georgia, on the contrary, one's official position was the measure of how successful that person was at "swindling". That was the measure used to judge people, while such things as competence, morality and smartness moved to the background. Such a hierarchy of values, social/cultural demands and expectations have formed social types and national character, and had a profound bearing on an individual entering this system.

The Georgian version of the "socio-cultural response" to the specific "rules of the game" of the totalitarian regime, or the Georgian adaptation model, has turned out to be so adequate that I would even dare say that the period covering the '60s through the '80s could be considered one of the least troublesome in our history. Peace and the bare minimum were guaranteed, sources of extracting money were plentiful, cultural life (in the narrow sense of the word) was abundant, as various festivals, exhibitions and conferences were held; theatre, movies and sports blossomed; the streets were full of smiling, pleasant people. There were certainly problems, too: corruption, drug use, crime and many others, but practically no one perceived those as vices of Georgian society (although it must be noted that in that period, too, there were voices of warning. For instance, there was an article by A. Bakradze, entitled An Acute Cry and also a film by O. Ioseliani, Pastorale). At best, all drawbacks were ascribed to the regime, which was largely responsible for what was happening.

In principle, for Georgian public opinion, if we can speak of such a thing, the idea of a different lifestyle was quite alien (it is indicative that no Georgian writer had any utopian works "shelved" due to the impossibility of publishing them in the Soviet period). Some spoke of independence, but only as some abstract, distant idea. The narrowness of the "horizon of time" was evident there, too.

History, however, continued its march. The Soviet regime swayed, and the ghost of an independent Georgia was suddenly quite close. Our society was quite enthusiastic about it, as if it had been fighting day and night for the destruction of the socialist camp and the country's independence. Although a good observer would have noticed that the concept of freedom was understood in a very specific way in Georgia, as the exchange of a bad master for another, a good one. This was expected to happen soon, within a couple of months. NATO forces were expected, along with a rain of dollars, open borders, Mercedes cars... When it turned out that the candidates for the role of the good master were scarce, we were delighted and thankful to place the precious load of freedom and responsibility onto one individual who was foolish and insolent enough to say, stay with me, I will take care of everything. Soon, it turned out that he could not do a thing, either; it also turned out that sacrificing the minimal security and prosperity given by the former master was the price to pay for freedom, and we lost them after becoming "free"; freedom, as it turned out, has brought little good and a lot of bad...

Perhaps someone will contradict me, stating that everything was different, but one fact is absolutely certain: Georgian political and economic life, as well as public opinion, are marked by immaturity and infantilism. Infantilism is quite typical of "homo Sovieticus" in general, as it is for anyone brought up in a totalitarian system. However, in Georgia, this trait has much deeper roots.

"The Line of the Mother" and the "Last Child Syndrome"

In the cultural environment of first the Russian Empire, and then in the Soviet pseudo-civilization, Georgians acquired certain traits of civilized nations. I imply a drop in the birth rate and the subsequent rise in the value of human life. This was determined by a social/economic, psychological and political situation hitherto unknown to Georgian history: peace, relative security and prosperity, and the spread of consumer psychology. Understandably, with the reduction in the number of children on one hand, and the growth of material opportunities on the other, the "share" of love and care per child was growing as well. However, since living in a stable and relatively comfortable situation was a wonder to us, in Georgian culture there were no traditions or practices suitable for such a lifestyle, not even pedagogical ones. The old traditions (such as the practice of raising the children of noble descent in peasant families) was abandoned, while the "culture of wealth" was never born.

In these conditions, a new style of upbringing and relations emerged in the Georgian family; we can call it the line of the mother. Its essence is comprised of doubtless love, incredibly close emotional contacts, forgiveness and the principle that "my child is always right". As far as the line of the father is concerned, it implies the cultivation of a sense of fairness, responsibility, self-discipline and duty, as well as the realization of a principle, "everything has its price".

In optimum conditions, as a child matures, the line of the father gradually replaces the line of the mother, with a sovereign individual eventually forming. In reality, however, it is much more complicated. Analyzing Western culture psychologically, Erich Fromm notes that in Protestant ethics, the line of the father has almost crossed the line of the mother off, determining many of the vices of Western civilization (the solitude of an individual, deficit of emotional contacts). With Georgian culture as an example, it becomes evident that the opposite case scenario creates even more problems.

As I had mentioned earlier, the line of the mother has always been traditionally powerful in Georgia. This is witnessed by the special place that the word "mother" occupies in the Georgian language, consciousness and culture in general.

Many Georgian male first names speak of that, too: Bichiko, Nukri, Guguli and others. They clearly express a subconscious desire on the part of the parents for their child to always stay little, never grow up, but be sweet and cute all the time. The tendency is understandable as it represents a psychological reaction to the social conditions of feudalistic Georgia, the constant worrying, troubles and uncertain future. In times such as those, a mother (or any other caretaker) is driven by a powerful motive: to fully use the opportunity for a close relationship with small children (especially the youngest, the last one), give them all her love, keep them comfortable... Since some day, sooner than it seems, they will cease clinging to their mother's skirts once and for all and take a weapon in hand. And who knows how their lives will turn out, whether they will ever be able to return to the family hearth...

However, historic conditions had changed. There was no longer any immediate danger to a grown-up's life. Still, as we know from psychology, a reaction cultivated under certain environmental conditions loses its adaptive function and receives an autonomous status. This has happened in Georgia as well. The line of the mother has become a cultural and national symbol. The well-known monument, "Mother Georgia", a woman with a cup and sword, was so organic in her make-up that no one thought of asking the question of where the father was and what he was doing.

Eventually, a very curious phenomenon developed. It is difficult to find another country where children would be as steadily chained to their families as in Georgia. An individual over thirty years of age with a family of their own, is still economically and socially dependent on their parents. In the parents' view, a child is still a child, in need of constant care and protection; their pride and joy, an essential part of their "we" group.

In conditions of material sufficiency, low birth rates and relative social stability, all of the above is manifested by the children being taken care of for decades, surrounded with maximum comfort and protected from dangers and troubles.

In the Baltic states, or in Chechnya, for instance, they loved Russia with its army far less than in Georgia. However, despite that, the tendency to prevent the children from being drafted has developed on a larger scale in Georgia. The explanation is quite simple: the Georgians have avoided not the Russian Army per se, but rather an uncomfortable environment for their kids.

Ideally, a child, an adolescent or a young person has to be provided with money, an apartment, a car, protection, a prestigious college and a well-paid job, and they have to be protected from the law, all of which he takes for granted. In extreme cases, respect for labour, money or another person outside the "me" group, is alien to them. Their self-interest and personal desires are primary. In other words, a typical infantile egocentric individual is formed, the kind the French call "/'enfant terrible".

Here is a recent case. A young man was kidnapped and the parents contacted for a large ransom. The family started bargaining, the ransom was reduced by half. They managed to scrape together the necessary amount and brought the son back... The son made a scene back at home: how dare you bargain when the deal concerned me! Eventually, it turned out that the "kidnapping" had been orchestrated by the "victim" himself.

The line of the mother in Georgian culture has also had a profound bearing on collective psychology. Several generations have already been raised on the social and spiritual basis of two principal motives: individual comfort and security, and the force, dominance (even illusionary) that is willfulness. If these two are not satisfied, aggression is accumulated, which is suppressed until a certain moment.

The problem is that willfulness and security are incompatible, if only because there are other "willful" people around. In time, the social space of a child goes beyond that of his family, to include the yard, friends and the school. It turns out that in the eyes of others, he is not the centre of the Universe. The child is anything but psychologically prepared for that fact. The family comes to the rescue again, as serious conflicts are settled with the help of the parents. Thus, children are once again assured that whatever happens, there is a force which will always protect them.

Later, by the time children are 12-13 years old, their own personality surfaces. This is something parents are not prepared for. They increase the degree of their care, primarily in the form of "monetary compensation", which, strictly speaking, represents a "bribe" given to the child in exchange for not moving away from the family. Georgian teenagers (13-19 years old) accept this "bribe" as a given, even demand it, being used to a certain level of comfort, and at the same time are troubled by their own "inferiority", the inability to live on their own. The ways of solving this conflict vary, but most bear the stamp of infantilism. One of the solutions is an early marriage, and a double burden placed on the parents.

A remarkable fact: among the causes of divorce in Georgia, conflicts with the spouse's parents are the most common. The percentage of such divorces is much greater than that of divorces for any other reason.

Another typical way of solving the aforementioned conflict is an almost full severance of family connections, and a search for individual comfort (or a surrogate) on one's own. However, that is reached not by means of hard work or a profession, but by "swindling," petty theft or speculation, most likely followed by more serious crimes.

The subject of crime has another connection to the generational conflict. Since the 1960s, as the Georgian adaptation model to the Soviet regime was starting to form, a "dual morality" became one of its primary attributes. On the one hand, all the ritual demands of the regime had to be met; on the other (on an informal level), one had to live by a set of completely different rules. The middle generation, with a few exceptions, easily adapted to that situation, all the more since the new rules of the game were a true liberation compared to the hell of Stalin's times. To a maximalist consciousness typical of an adolescent however, the difference between official propaganda and real life was too obvious. A true moral vacuum appeared, soon to filled, as principles borrowed from the criminal's "moral code" were affirmed; these were quite primitive and clear, repudiating both the official pseudo-morality and the attitude of the older generation. The strongest wins, no cooperation is permitted with state structures, especially the law enforcement agencies; moral norms are applicable only to "our" circle, other people (parents often included) have an "applied" purpose; finally, the negative attitude towards work becomes even more acute. Clearly, in youthful circles these principles were not as literal as in criminal spheres, but a "thief's understanding" has had a bearing not only on Georgian youth, but on the entire society as well. The results were especially evident after 1990.

It is remarkable that the moral vacuum, caused by alienation from Soviet ideology, and later developing in the Russian youth environment, was not filled by the "thief's understanding", but with a military morality. Since the late 1970s, youth gangs have been formed in various regions of Russia; their characteristics include strict age subordination, harsh discipline, physical training and an inclination towards collective violence, which is absolUtely alien to the "me" and "we" groups of the Georgian youth.

Finally, there is the question of drug use, which has become a true pandemic in Georgia. This is a complicated phenomenon, requiring extensive complex and specialized research. Here, we shall mention only a psychological aspect of drug use which is also an infantile attempt to solve the conflict between the aspiration for independence and the habit of living in comfort. Awhole subculture has been created which is almost completely closed, unreachable and beyond the influence of "adult culture". Affiliation with this culture, acceptance of certain behavioural norms and lifestyles create in a young person's mind an illusion of self-sufficiency, as well as one of liberation from typical psychological complexes (fear of reality, inferiority complex and aggressiveness). It is extremely troublesome that using drugs has become a sign of independence, of "adult behaviour" in teenage circles. Some high school students sometimes deliberately prick their veins with pins to demonstrate with pride the "honourable" marks of the "needle" to their peers.

To compensate for their inferiority complex, our youth has some favorite "toys", such as weapons (power, safety and dominance) and cars (comfort, wealth and independence). Piety to these things is so great that the language does not even have any jargon abasing their names. It is also remarkable that a favorite "toy" of foreign youth, the motorcycle, is completely ignored in Georgia, perhaps due to the fact that it does not provide a sense of safety and comfort.

In light of the aforesaid, the general mood of Georgian public consciousness and its reaction to the events of the past years also became understandable. This mood manifests itself with strong emotional protests against the regime, active yet hasty consumption of everything hitherto forbidden, a complete, absolute ignorance of the fact that independence and freedom carry the burden of heavy responsibility, confusion, longing for a "better life", annoyance with everything and everybody, profanities in the direction of the "old master" and expectations of assistance from the latter, complete disorganization, a search for the "new master", and a virtual belief that the Virgin Mother will settle matters herself... The microsocial model has repeated itself on the macrosocial level.

I would like to be understood well. A drive for independence is a very noble feeling, there can be no doubt about that. However, the realization of this drive is only possible if adequate resources are present. The Georgian model of adaptation to the Soviet regime was effective when the country was a dependent political unit, when central government provided, whether well or poorly, for such critical spheres as safety, order, energy, public transport, etc. In that situation it was possible to live the way we did. However, when the net of friends-relatives is the primary social regulator, when the horizon of time is narrow, when small groups are the centre of the Universe, when honour and private property are not respected, when one's position is viewed as a source of privileges, when the line of the mother dominates and the infantilism of society becomes global, a construction of a normal independent state is impossible.

According to Conrad Lorenz, oncologists consider the immaturity of cells a major cause of malignant tumors. Cells like that grow without "considering" the interests of the whole organism, while the surrounding tissues "treat" the sick cells as if they were normal, feeding them...

A truly horrifying metaphor.

However, there also exists a phenomenon of the ability of complex systems (such as a nation) to reorganize and readapt themselves. A spontaneous public appearance of an energetic social group, a carrier of a new constructive ethics, may change and turn today's very unpleasant situation for the better: it may even gain the support of the masses. However, so far there have not been any promising signs. Hopeful sparks do not make for a fire. The situation is complicated all the more by the fact that egocentric people cannot imagine that someone may think differently or have different moral values. Therefore, they take propagators of new ideas for hypocrites who are fighting for their own egotistic interests under the cover of new ideas, or for aggressors fighting the egocentrics, personally, which is why egocentrics do their best to prevent anything new from happening.

The future will show whether a nation is able to overcome its habitual life and obsolete traditions, and develop an adequate response to the demands of history...

George Nizharadze (b. 1957, Tbilisi) - social psychologist, author of works on cross-cultural psychology, national values and stereotypes, evolution of culture; head of the Psychology of Culture laboratory at the Institute of Psychology of the Georgian Academy of Sciences; head of the monitoring group at the International Centre for Conflicts and Negotiations.

This article was included in the OSCE published book: The Caucasus- Defence of the Future. You can download the short version of this book from here

Update: Gaga's other articles on my blog

1.http://taktaka.blogspot.com/2006/03/qartuli-sazogadoeba-dres-adaptaciuri.html
2.http://taktaka.blogspot.com/2006/03/blog-post.html
3.http://taktaka.blogspot.com/2006/09/qartuli-kultura-qaluri-mamakacuri.html
4.http://taktaka.blogspot.com/2006/03/we-they-culture-and-conflict.html
5.http://taktaka.blogspot.com/2006/03/time-at-cinema-and-time-at-life.html
6.http://taktaka.blogspot.com/2006/09/national-stereotypes-in-soviet-anecdote.html

კომუნისტების მიერ აკრძალული მუსიკა

2006-11-13T12:03:00.000+01:00

Fascism or stupid russian policy?!

2006-11-07T23:55:00.000+01:00

Stories about famous people visiting Georgia

2006-11-06T09:50:00.000+01:00

Famous georgian writer Giorgi Akhvlediani (Aka Morchiladze) continues talks about Georgia and famous people living and visiting Caucasus.

The Game in georgian culture

2006-10-30T08:15:00.000+01:00

Famous georgian writer Aka Morchiladze (Georgi Akhvlediani) talks about traditions and origins of Games in georgian culture.

Guess who???

2006-10-28T18:43:00.000+02:00

Freedom, Commerce, and Peace in Georgia

2006-10-28T09:53:00.000+02:00

Sheraton Metekhi Palace, Tbilisi 25.10.2006
Speaker: Vernon Smith (Nobel Laureate in Economics)

Cato institute with cooperation New Economic School of Georgia
organised interesting conference: Freedom, Commerce, and Peace

Listen to Podcast about this Conference

Moulin Electrique

2006-10-18T11:36:00.000+02:00

Visit new Art-Cafe in Tbilisi at Erekle II Str. 4/10

You will find their nice atmosphere with good musik and art performances. It's owned by group of artists (Keti Matabeli, Levan Chogoshvili) designed by young artist Giorgi Bandzeladze

Georgia vs Italy 1:3

2006-10-13T12:35:00.000+02:00

Fisrt and only goal of georgian team.

Back in Tbilisi

2006-10-10T13:06:00.000+02:00

At least I can post again from first and only (yet) WiFi Internet Cafe in Tbilisi at Rustaveli Avenue 18.
I will have soon DSL Internet and will resume blogging. For now thats all!